Szatnia dla personelu – oznakowanie i ogólne przepisy dotyczące szatni w miejscu pracy
Szatnia dla personelu jest jednym z podstawowych elementów zaplecza socjalnego w miejscu pracy. Ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa, higieny oraz komfortu pracowników. Jakie są wymagania BHP dla szatni w miejscu pracy i jak powinny być one oznakowane?
Szatnia dla personelu – ogólne wymagania
Obowiązek zapewnienia szatni dla personelu wynika z regulacji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać takie pomieszczenia, określa rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP. Dokument precyzuje, m.in. kiedy pracodawca ma obowiązek zorganizować szatnie, jakie są rodzaje szatni oraz jakie warunki techniczne i sanitarne muszą spełniać szatnie.
Zgodnie z przepisami odzież powinna być przechowywana w szatniach urządzonych w oddzielnych lub wydzielonych pomieszczeniach. Wyjątek stanowią biura – ich pracownicy mogą przechowywać swoją odzież w przeznaczonych do tego miejscach w pomieszczeniach pracy.
Pracodawca zatrudniający do dwudziestu pracowników powinien zapewnić im warunki do higienicznego przechowywania odzieży własnej (domowej), roboczej i ochronnej. Jeśli w takim zakładzie nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia i prace brudzące albo nie występują szczególne wymagania sanitarne, miejsca do przechowywania odzieży mogą znajdować się w jednym pomieszczeniu z umywalkami i miejscem do spożywania posiłków.
Istotnym zagadnieniem jest podział na szatnie damskie i męskie. Okazuje się, że nie zawsze jest on konieczny. Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP wskazuje, że szatnie powinny być urządzone dla kobiet i mężczyzn, jednak istnieje tu wyjątek – nie dotyczy to zakładów, w których zatrudnionych jest do dziesięciu pracowników na jednej zmianie, pod warunkiem zapewnienia możliwości osobnego korzystania z szatni przez kobiety i mężczyzn.
Trzeba również pamiętać, że pomieszczenia higieniczno-sanitarne, w tym szatnie dla personelu, powinny być dostosowane do potrzeb pracowników niepełnosprawnych – jeśli tacy są w zakładzie zatrudnieni.
Jakie są ogólne wymagania dla szatni pracowniczych?
- Pomieszczenia przeznaczone na szatnie powinny być suche i, w miarę możliwości, oświetlone światłem dziennym – zapis podkreśla konieczność zapewnienia odpowiednich warunków. Suche pomieszczenia ograniczają ryzyko zawilgocenia odzieży, rozwoju pleśni i nieprzyjemnych zapachów. Dostęp do światła dziennego zwiększa funkcjonalność przestrzeni i poprawia komfort podczas korzystania z niej.
- Przepisy dopuszczają urządzenie szatni w suterenach lub piwnicach. Warunkiem jest zastosowanie odpowiedniej izolacji (ścian zewnętrznych i podłóg) zabezpieczającej pomieszczenia przed wilgocią i nadmiernymi stratami ciepła oraz zapewnienie warunków ewakuacji z tych pomieszczeń. Jeśli szatnia w suterenie lub w piwnicy przeznaczona jest dla więcej niż 25 pracowników, powinna być wyposażona w wentylację mechaniczną.
- W szatniach należy zapewnić przynajmniej czterokrotną wymianę powietrza na godzinę. W przypadku szatni przeznaczonej dla nie więcej niż 10 pracowników, która wyposażona jest w otwieralne okna, wymiana powietrza nie może być mniejsza niż dwukrotna na godzinę. Wymóg ten ma na celu zapewnienie właściwej jakości powietrza oraz skuteczne usuwanie wilgoci i zapachów powstających w trakcie użytkowania szatni.
- W szatni powinny być zapewnione miejsca siedzące dla co najmniej 50% zatrudnionych na najliczniejszej zmianie. Prawidłowe wyposażenie szatni ma znaczenie dla komfortu pracowników, a elementy znajdujące się w szatni powinny umożliwiać bezpieczne, higieniczne i wygodne przechowywanie odzieży oraz rzeczy osobistych. Ławki i siedziska ułatwiają przebieranie się, dlatego ich liczba powinna być adekwatna do liczby pracowników korzystających z pomieszczenia jednocześnie.
- Szerokość przejść między dwoma rzędami szaf oraz głównych przejść komunikacyjnych nie powinna być mniejsza niż 1,5 m. Z kolei szerokość przejść między rzędami szaf a ścianą nie powinna być mniejsza niż 1,1 m. Zachowanie wskazanych szerokości przejść umożliwia bezpieczne i wygodne poruszanie się i korzystanie z szatni.
- Szafy na odzież powinny spełniać wymagania Polskiej Normy. Szafki pracownicze są podstawowym wyposażeniem szatni. W zależności od potrzeb mogą być to szafki jednodrzwiowe lub dwudzielne, pozwalające na oddzielenie odzieży roboczej od prywatnej.
Rodzaje szatni pracowniczych
Przepisy wskazują, że szatnie powinny być dostosowane do rodzaju prac, stopnia narażenia na zabrudzenia ciała oraz zanieczyszczenia odzieży substancjami szkodliwymi, trującymi lub materiałami zakaźnymi. Wyróżnia się cztery rodzaje szatni: odzieży własnej, odzieży roboczej i ochronnej, podstawowe oraz przepustowe.
- Szatnie odzieży własnej pracowników służą do przechowywania odzieży domowej pracowników – jeśli ze względów higienicznych odzież ta nie powinna stykać się z odzieżą roboczą i środkami ochrony indywidualnej.
- Szatnie odzieży roboczej i ochronnej służą do przechowywania odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej.
- Szatnie podstawowe służą do przechowywania odzieży własnej pracowników oraz odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej.
- Szatnie przepustowe składają się z części przeznaczonej na odzież własną, części przeznaczonej na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej oraz przepustowego zespołu sanitarnego z natryskami, który łączy obie części.
Jeśli praca powoduje znaczne zabrudzenia odzieży lub jej zamoczenie albo jeśli odzież musi spełniać szczególne wymagania higieniczno-sanitarne, w szatniach powinny znajdować się pomieszczenia wyposażone w urządzenia do odkażania, odpylania i suszenia odzieży oraz czyszczenia obuwia – odpowiednio do potrzeb.
Oznakowanie szatni dla personelu
Prawidłowe oznakowanie miejsca pracy ułatwia korzystanie z przestrzeni, pomaga zachować porządek i sprzyja przestrzeganiu zasad BHP. Oznaczenia powinny być czytelne, zrozumiałe, jednoznaczne i umieszczone w widocznych miejscach, tak aby pracownicy, ale także klienci czy goście mogli bez trudu zidentyfikować przeznaczenie danego pomieszczenia.
Oznakowanie szatni dla personelu nie musi spełniać konkretnych wymagań – nie ma ustalonego wzoru dla tego typu znaków, dlatego można stosować właściwie dowolne tabliczki. Ważne, aby znaki pełniły swoją funkcję, czyli skutecznie przekazywały informacje lokalizacji szatni pracowniczych, a także ich przeznaczeniu (w zależności od potrzeb). Jakie znaki mogą być przydatne?
Znaki wskazujące lokalizację szatni – mogą być to tabliczki z napisami, np. „szatnia”,
szatnia dla personelu” lub znaki z piktogramami, np. przedstawiającymi wieszak.
Znaki oznaczające szatnie damskie/męskie – wykorzystują uniwersalne symbole graficzne postaci lub oznaczenia tekstowe, zapewniając jasny podział stref sanitarno-higienicznych. Jasne rozdzielenie tych stref pozwala uniknąć kłopotliwych pomyłek i poprawia komfort pracowników.
Znaki wskazujące funkcje szatni, np. „szatnia czysta”, „szatnia brudna”, „szatnia odzieży roboczej i ochronnej” (również z podziałem: damska/męska, jeśli jest taka potrzeba). Tabliczki określają przeznaczenie i sposób użytkowania odzieży.
Szatnia dla personelu: oznakowanie i przepisy – FAQ
Co do zasady w pracy powinny być oddzielne szatnie dla kobiet i mężczyzn. Wyjątkiem są zakłady pracy, w których zatrudnionych jest do 10 pracowników na jednej zmianie. Wówczas szatnia może być wspólna, jednak pod warunkiem zapewniania oddzielnego korzystania z pomieszczenia przez kobiety i mężczyzn.
Do oznakowania szatni dla pracowników można stosować różne znaki – ważne, by były czytelne i zrozumiałe. Mogą być to piktogramy (sylwetka kobiety/mężczyzny), napisy, np. „szatnia”, „szatnia dla personelu”, napisy określające funkcje, np. „szatnia męska odzieży roboczej”.
Wymagania, jakie powinny spełniać szatnie dla pracowników, określa rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP.
