Oznakowanie apteczki w miejscu pracy
Apteczka jest istotnym elementem wyposażenia każdego miejsca pracy – w razie wypadku ułatwia udzielenie pierwszej pomocy i zabezpieczenie ran, urazów itp. aż do przyjazdu służb ratunkowych. Właściwe, czytelne oznakowanie apteczek, a także punktów pierwszej pomocy umożliwia ich szybką lokalizację w razie konieczności. Jak powinno wyglądać oznakowanie apteczki w miejscu pracy? Jakie znaki się stosuje i o czym trzeba pamiętać?
Apteczka pierwszej pomocy w miejscu pracy
Zapewnienie apteczki lub punktu pierwszej pomocy w miejscu pracy nie jest jedynie dobrą praktyką i nie zależy od dobrej woli pracodawcy. Jest to obowiązek wynikający z kodeksu pracy. Zgodnie z jego zapisami pracodawca musi zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach. Dodatkowo pracodawca ma obowiązek wyznaczyć pracowników odpowiedzialnych za udzielanie pierwszej pomocy oraz zadbać o ich odpowiednie przeszkolenie. Szczegółowe regulacje w tym zakresie znajdują się z rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów BHP.
Wymagania dot. systemu pierwszej pomocy w pracy – rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP
Obowiązki pracodawcy w zakresie organizacji systemu pierwszej pomocy. § 44 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom sprawnie funkcjonującego systemu pierwszej pomocy w razie wypadków oraz środków do udzielania pierwszej pomocy. W szczególności pracodawca powinien zapewnić:
- punkty pierwszej pomocy w wydziałach (oddziałach), w których są wykonywane prace powodujące duże ryzyko wypadku lub związane z wydzielaniem się par, gazów albo pyłów substancji sklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie ze względu na ostre działanie toksyczne;
- apteczki w poszczególnych wydziałach (oddziałach) zakładu pracy.
Punkt pierwszej pomocy to w rozumieniu rozporządzenia – w zależności od wielkości zakładu pracy, rodzaju prowadzonej działalności i związanych z nią zagrożeń – pomieszczenie lub wyodrębnione miejsce o wystarczającej powierzchni, umożliwiającej wniesienie noszy, wyposażone w niezbędny sprzęt i inne środki do udzielania pierwszej pomocy.
Liczba, usytuowanie i wyposażenie apteczek w miejscu pracy. Często pojawiają się wątpliwości, ile apteczek powinno znajdować się w zakładzie pracy, gdzie powinny być one zlokalizowane i jak wyposażone. Ani kodeks pracy, ani rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP tego nie precyzują, chociaż podają istotne wytyczne. Zgodnie z kodeksem pracy działania w zakresie pierwszej pomocy powinny być dostosowane do rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczny zatrudnionych pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu pracy oraz rodzaju i poziomu występujących zagrożeń. Przypisy BHP wskazują natomiast, że liczba, usytuowanie oraz wyposażenie punktów pierwszej pomocy powinny być ustalone w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, przy uwzględnieniu rodzajów i nasilenia występujących zagrożeń.
Obsługa apteczek. Zgodnie z przepisami BHP obsługa punktów pierwszej pomocy oraz apteczek zakładowych na każdej zmianie powinna być powierzana wyznaczonym pracownikom, przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy. Kodeks pracy wskazuje, że liczba pracowników wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy, ich szkolenie oraz wyposażenie powinny uwzględniać rodzaj i poziom występujących zagrożeń.
Instrukcje pierwszej pomocy. Zarówno w punktach pierwszej pomocy i przy apteczkach umieszcza się instrukcje o udzielaniu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz wykazy pracowników wyznaczonych i przeszkolonych w udzielaniu pierwszej pomocy. Instrukcje powinny znajdować się w miejscach widocznych. Wykaz pracowników wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy pozwala natychmiast ustalić, kto posiada aktualne przeszkolenie w tym zakresie. Instrukcje w prosty i przystępny sposób przypominają podstawowe procedury i zmniejszają ryzyko błędów podczas udzielania pierwszej pomocy. Obecność instrukcji i listy osób porządkuje działania zespołu, pozwala ograniczyć chaos organizacyjny i podzielić zadania.
Oznakowanie apteczki w miejscu pracy
Artykuł § 44 ust. 5 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP wskazuje, że punkty pierwszej pomocy i miejsca usytuowania apteczek powinny być odpowiednio oznakowane – znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Aktualnie normą obowiązującą dla znaków bezpieczeństwa stosowanych m.in. w miejscach pracy, w tym dla znaków informacyjnych, jest PN-EN ISO 7010.
Znaki informacyjne mają kwadratowy kształt, na zielonym tle (zielona część powinna pokrywać co najmniej 50% powierzchni znaku) znajduje się biały piktogram. Symbole umieszczone na znakach są proste i bez zbędnych detali, zaprojektowane w taki sposób, by użytkownicy nie mieli problemu z odczytaniem ich znaczenia. Niekiedy jednak stosuje się znaki informacyjne z opisem – wówczas pod piktogramem umieszczona jest krótka informacja tekstowa, np. „apteczka”, „punkt opatrunkowy”, „pierwsza pomoc”.
Ważne, żeby znak wskazujący lokalizację apteczki znajdował się na wysokości wzroku, w miejscu widocznym, nie był przesłonięty innymi znakami, meblami itp.
Przepisy wskazują również, że apteczki powinny znajdować się w miejscach łatwo dostępnych. Co to oznacza i dlaczego ma znaczenie? Apteczki należy przechowywać w taki sposób, aby w nagłych sytuacjach można było je szybko dostrzec i bez przeszkód się do nich dostać – szybki dostęp umożliwia natychmiastowe podjęcie działań ratunkowych. Wypadki zazwyczaj wywołują stres i dezorientację. W takiej sytuacji nie ma czasu na szukanie apteczki w trudno dostępnych pomieszczeniach lub zamkniętych szafach. W zależności od rodzaju i charakterystyki zakładu pracy apteczki mogą być umieszczane np. przy wejściu do działu, w sekretariacie, w kuchni pracowniczej, w pomieszczeniu socjalnym, na korytarzach i w pobliżu ciągów komunikacyjnych, przy wejściach na halę produkcyjną, teren budowy itp., w pobliżu stanowisk o podwyższonym ryzyku urazów, przy stanowiskach brygadzistów
| Apteczka powinna być: ☑ widoczna i wyraźnie oznakowana, ☑ dostępna bez użycia klucza, ☑ niezastawiona meblami lub sprzętem, ☑ umieszczona na odpowiedniej wysokości, ☑ zlokalizowana w miejscu, do którego można szybko dotrzeć. | Apteczka nie powinna znajdować się: ❌ w miejscu bez odpowiedniego oznakowania, ❌ w zamkniętej szafie, ❌ w pomieszczeniu dostępnym tylko dla wybranych osób, ❌ w pomieszczeniach zamykanych na klucz, ❌ daleko od stanowisk pracy (np. tylko w jednym punkcie zakładu). |
Oznakowanie apteczki w miejscu pracy – FAQ
Przepisy wskazują, że wyposażenie apteczki powinno być dostosowane do rodzajów i nasilenia występujących w miejscy pracy zagrożeń, ale nie precyzują, jaka dokładnie powinna być ich zawartość. Przy kompletowaniu apteczek zakładowych warto kierować się normami DIN. Apteczka zgodna z normą DIN 13157 jest odpowiednia do zabezpieczenia miejsc, w których zatrudnionych jest do 50 osób. W większych zakładach sprawdzą się apteczki zgodne z normą DIN 13169.
W zakładach pracy stosuje się zarówno apteczki ścienne (w formie szafki przytwierdzanej na stałe do ściany) i przenośne (w formie wygodnej do przenoszenia walizki, apteczki ścienne często wyposażone są w uchwyt umożliwiający przymocowanie ich do ściany). Apteczki ścienne najlepiej sprawdzają się w mniejszych przestrzeniach i w miejscach o stałej organizacji pracy, np. w biurach. Jej największe zalety to stała lokalizacja, mniejsze ryzyko zagubienia, często większa pojemność. Apteczki przenośne są przydatne szczególnie tam, gdzie pracownicy przemieszczają się, np. na budowach, w magazynach wielkopowierzchniowych. Jej zalety to: przede wszystkim mobilność i możliwość szybkiego dotarcia z środkami pierwszej pomocy do poszkodowanego. Praktyczne rozwiązanie to zastosowanie apteczki ściennej jako głównego punktu pierwszej pomocy i uzupełnienie jej apteczkami przenośnymi, np. w większych przestrzeniach roboczych.
Do oznakowania apteczek i punktów pierwszej pomocy należy stosować znaki zgodne z normą PN-EN ISO 7010. Najbardziej rozpoznawalnym znakiem jest znak „pierwsza pomoc” – biały krzyżyk na zielonym tle. Do oznakowania apteczki stosuje się także znak z kielichem Higiei – biały symbol przedstawiający czarę (kielich) i węża.
