Normy dla mebli biurowych i szafek pracowniczych
Meble biurowe stanowią nieodłączny element każdego miejsca pracy. Biurko, krzesło, szafka na dokumenty czy szafka pracownicza nie są jedynie kwestią wystroju wnętrza – to elementy, które umożliwiają wykonywanie codziennych zadań. Ich konstrukcja i właściwości, m.in. wytrzymałość, stabilność, funkcjonalność, przekładają się na bezpieczeństwo oraz komfort pracy. Jakie są normy dla mebli biurowych i szafek pracowniczych? Czy meble w pracy muszą spełniać konkretne wymagania?
Jakie przepisy regulują wyposażenie w miejscu pracy?
Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Obowiązek ten kojarzony jest przede wszystkim z zabezpieczeniem maszyn, zapewnieniem środków ochrony indywidualnej czy minimalizacją występujących zagrożeń, tymczasem BHP to pojęcie znacznie szersze. Obejmuje ono również ergonomię stanowiska pracy, która w środowisku biurowym w dużej mierze zależy od jakości i konstrukcji użytkowanych mebli. Nieodpowiednio dobrane lub wadliwie wykonane wyposażenie może prowadzić do przeciążeń układu mięśniowo-szkieletowego, obniżenia koncentracji i wydajności, a w dłuższej perspektywie – nawet do poważnych problemów zdrowotnych.
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP wskazuje, że stanowiska pracy powinny być urządzone stosowanie do rodzaju wykonywanych na nich czynności oraz psychofizycznych właściwości pracowników. Wymiary wolnej (niezajętej przez urządzenia) powierzchni stanowiska pracy powinny zapewnić pracownikom swobodę ruchu wystarczającą do wykonywania pracy w sposób bezpieczny, z uwzględnieniem wymagań ergonomii. Zgodnie z § 49, jeśli praca nie wymaga stale pozycji stojące, należy pracownikom zapewnić możliwość siedzenia. W przypadku pracy wymagającej stale pozycji stojącej lub chodzenia należy zapewnić pracownikom możliwość odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pozycji siedzącej. Siedziska powinny spełniać wymagania Polskich Norm.
Pracodawca powinien zadbać o odpowiednie wyposażenie stanowisk pracy – w mele dostostosowane do rodzaju wykonywanych obowiązków. Stanowiska powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby ograniczyć ryzyko przeciążeń organizmu, urazów oraz innych negatywnych skutków wynikających z długotrwałego wykonywania pracy w nieergonomicznych warunkach.
Meble na stanowiskach pracy biurowej
Wymagania dotyczące wyposażenia stanowisk biurowych określa przede wszystkim rozporządzenie w sprawie BHP na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. Jego zakres obejmuje dziś w praktyce zdecydowaną większość stanowisk biurowych – komputer jest podstawowym narzędziem pracy, a praca przy monitorze jest dla tej grupy zawodowej codziennością. Rozporządzenie reguluje nie tylko sposób rozmieszczenia i ustawienia monitora, klawiatury czy myszy, ale określa także wymagania, jakie powinny spełniać meble na takich stanowiskach.
Jakie wymagania powinny spełniać biurka?
Zgodnie z rozporządzeniem konstrukcja stołu powinna umożliwiać ergonomiczne ustawienie elementów wyposażenia stanowiska pracy, w tym ustawienie monitora i klawiatury. W szczególności biurko powinno zapewniać:
- wystarczającą powierzchnię – gwarantującą łatwe posługiwanie się elementami wyposażenia stanowiska pracy i wykonywanie czynności związanych z pracą;
- odpowiednie ustawienie klawiatury – z zachowaniem co najmniej kąta prostego między ramieniem i przedramieniem;
- ustawienie elementów wyposażenia w odpowiedniej odległości od pracownika – bez konieczności przyjmowania wymuszonych pozycji.
Przepisy wskazują również, że powierzchnia blatu stołu powinna być matowa, a pracownik powinien mieć zapewnioną odpowiednią przestrzeń do:
- umieszczenia nóg pod blatem stołu,
- przyjęcia wygodnej pozycji,
- możliwości zmiany pozycji podczas pracy.
- pracownik powinien mieć zapewnioną odpowiednią przestrzeń do umieszczenia nóg
Krzesła w pracy biurowej
Obowiązkowym elementem stanowiska pracy wyposażonego w monitor ekranowy jest krzesło. Musi ono spełniać szereg warunków:
- dostateczna stabilność;
- co najmniej pięciopodporowa podstawa z kółkami jezdnymi;
- regulacja: wysokości siedziska, wysokości oparcia odcinka lędźwiowego, kręgosłupa, kąta pochylenia oparcia (mechanizmy regulacji wysokości siedziska i pochylenia oparcia powinny być łatwo dostępne i proste w obsłudze oraz usytuowane w taki sposób, by regulację można było wykonywać w pozycji siedzącej);
- odpowiednie wymiary oparcia i siedziska;
- wyprofilowane siedziska;
- oparcia odpowiednie do naturalnego wygięcia kręgosłupa i ud;
- możliwość obrotu wokół osi pionowej o 360°;
- regulowane podłokietniki.
Dodatkowe elementy i organizacja stanowisk pracy
Rozporządzenie w sprawie BHP na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe wskazuje, że jeśli przy pracy zachodzi konieczność korzystania z dokumentów, to na życzenie pracownika stanowisko pracy należy wyposażyć w uchwyt na dokumenty. Powinien on posiadać regulację ustawienia wysokości, pochylenia oraz odległości od pracownika. Na życzenie pracownika stanowisko powinno być także wyposażone w podnóżek.
Wybrane normy dla mebli biurowych
Nie wszystkie meble w miejscu pracy muszą być zgodne z normami technicznymi. Warto jednak pamiętać, że normy stanowią zbiór wytycznych i zaleceń opracowanych przez ekspertów z zakresu bezpieczeństwa, ergonomii i projektowania wyposażenia. określają one m.in. wymagania dotyczące wytrzymałości konstrukcji, stabilności, wymiarów użytkowych czy bezpieczeństwa codziennej eksploatacji. Zgodność z nimi jest potwierdzeniem jakości produktu oraz dowodem, że przeszedł on odpowiednie badania i testy użytkowe.
| PN-EN 527 | Meble biurowe — Stoły robocze i biurka |
| PN-EN 1335 | Meble biurowe — Krzesło biurowe do pracy |
| PN-EN 16139:2025-12 | Meble — Bezpieczeństwo, wytrzymałość i trwałość — Wymagania dla siedzisk przeznaczonych do użytku poza mieszkaniem |
| PN-EN 16121:2024-05 | Meble do przechowywania użytkowane poza mieszkaniem — Wymagania bezpieczeństwa, wytrzymałości, trwałości i stateczności |
| ISO 7170:2021 | Meble – Szafki do przechowywania – Metody badań do określania wytrzymałości, trwałości i stabilności |
| PN-EN 1023 | Meble biurowe — Przegrody |
Wyposażenie szatni i normy dla szafek pracowniczych
Pracodawca odpowiada nie tylko za wyposażenie stanowisk pracy, ale także za zapewnienie pracownikom odpowiednich warunków do przechowywania odzieży i rzeczy osobistych. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów BHP odzież powinna być przechowywana w szatniach lub w odpowiednio przystosowanych do tego pomieszczeniach. Pracownicy biurowi mogą przechowywać swoją odzież w przeznaczonych do tego miejscach w pomieszczeniach pracy.
Szatnie powinny spełniać określone wymagania. Jeśli chodzi o wyposażenie, ogólne przepisy wskazują, że powinny być w nich zapewnione miejsca siedzące – dla co najmniej 50% zatrudnionych na najliczniejszej zmianie.
Istotny element wyposażenia szatni stanowią szafy na odzież oraz stojaki wieszakowe na odzież.
Szafy na odzież. Szafy na odzież przeznaczone są do indywidualnego użytku każdego pracownika. Oznacza to, że nie mogą być one współdzielone i powinno być ich tyle, ilu jest pracowników. Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP mówi, że szafy na odzież powinny spełniać wymagania Polskiej Normy. Warto przy tym wiedzieć, że dotychczasowa norma (PN-M-78711:1975) została jednak wycofana i jak na razie nie zastąpiono ją inną.
Stojaki wieszakowe. W niektórych przypadkach szatnie odzieży własnej pracowników mogą być zorganizowane jako szatnie wieszakowe. Odzież pracowników powinna być wówczas przechowywana na indywidualnych wieszakach. Stojaki wieszakowe powinny być jednopoziomowe i wyposażone: w dolnej części w siatkowe półki na obuwie, a w górnej – półki na nakrycia głowy, teczki itp.
Profile ochronne – dodatkowe zabezpieczenie wyposażenia
W miejscach, gdzie istnieje ryzyko przypadkowego uderzenia o wystające elementy wyposażenia, warto stosować piankowe profile ochronne. Mogą być stosowane do zabezpieczania krawędzi blatów, narożników mebli, regałów, rur czy innych elementów, których obecność stwarza ryzyko zaczepienia, zahaczenia, wywrócenia się itp. Elastyczna struktura pianki amortyzuje uderzenia i pomaga ograniczyć ryzyko urazów, takich ja stłuczenia czy otarcia. Dodatkowo chronią meble przed przypadkowymi uszkodzeniami. Profile ochronne znajdują zastosowanie nie tylko w magazynach i zakładach produkcyjnych, ale także w biurach czy pomieszczeniach socjalnych. Są łatwe w montażu i stanowią prosty, a jednocześnie skuteczny sposób na poprawę ochrony pracowników bez przeprowadzania zmian w wyposażeniu wnętrza.
Normy dla mebli biurowych i szafek pracowniczych – FAQ
Biurko powinno zapewniać odpowiednio dużą powierzchnię roboczą, pozwalającą na swobodne rozmieszczenie monitora, klawiatury, myszy oraz innych niezbędnych elementów wyposażenia. Istotne jest również zapewnienie wystarczającej przestrzeni pod blatem, aby pracownik mógł swobodnie ułożyć nogi i zmieniać pozycję podczas pracy.
Nie zawsze. Polskie i europejskie normy dotyczące mebli mają charakter dobrowolny, chyba że obowiązek ich stosowania wynika z odrębnych przepisów lub specyfikacji zamówienia. Warto jednak pamiętać, że meble zgodne z normami to meble, których parametry zostały zweryfikowane pod kątem bezpieczeństwa, wytrzymałości i ergonomii. Certyfikaty oraz raporty z badań stanowią dodatkowe potwierdzenie jakości produktu.
