Kierowanie ruchem przez policjanta – najważniejsze zasady

Kierowanie ruchem przez policjanta ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa oraz utrzymanie płynności ruchu. Wydawane przez funkcjonariusza polecenia i sygnały są wiążące dla wszystkich uczestników ruchu – kierowców samochodów, rowerzystów i pieszych. Chociaż dzisiaj policjant na skrzyżowaniu to raczej nieczęsty widok, można się z taką sytuacją na drodze spotkać. Jak się wówczas zachować? Sprawdź, jakie są podstawowe sygnały i co oznaczają.

Kierowanie ruchem przez policjanta – to warto wiedzieć

Ręczne kierowanie ruchem – obowiązki uczestników ruchu

Na większości skrzyżowań ruchem steruje sygnalizacja świetlna lub obowiązuje organizacja wynikająca ze znaków drogowych, a gdy ich brak – kierowcy powinni stosować się do ogólnych zasad ruchu. Zdarzają się jednak sytuacje, w których ruchem kieruje policjant. Wówczas, niezależnie od tego, czy w danym miejscu znajduje się sygnalizacja, czy znaki, należy bezwzględnie stosować się do wydawanych przez niego poleceń – mówi o tym kodeks drogowy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani stosować się do poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli, sygnałów świetlnych oraz znaków drogowych, nawet wówczas, gdy z przepisów ustawy wynika inny sposób zachowania niż nakazany przez te osoby, sygnały świetlne lub znaki drogowe.

Warto pamiętać, że polecenia i sygnały dawane osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli są zawsze nadrzędne – mają pierwszeństwo przed sygnałami świetlnymi, znakami drogowymi i zasadami wynikającymi z przepisów o ruchu drogowym.

Najczęstsze sytuacje, w których policjant kieruje ruchem

Z kierowaniem ruchem przez policjanta spotkamy się przede wszystkim tam, gdzie standardowa organizacja ruchu nie zapewnia odpowiedniego bezpieczeństwa lub płynności przejazdu. Do najczęstszych sytuacji należą:

• awarie sygnalizacji świetlnej – np. na głównych arteriach, w miejscach o dużym natężeniu ruchu,
• wypadki i kolizje drogowe – przy zabezpieczeniu miejsca zdarzenia,
• imprezy masowe, imprezy i inne wydarzenia – np. mecze, koncerty, uroczystości państwowe, wydarzenia religijne,
• okresy wzmożonego ruchu – np. podczas świąt, długich weekendów,
• sytuacje nadzwyczajne – w przypadku zagrożenia związanego np. z warunkami atmosferycznymi, przy akcjach ratowniczych.

Kierowanie ruchem przez policjanta – sygnały

Prawidłowe odczytanie sygnałów wydawanych przez policjanta kierującego ruchem pozwala bezpiecznie przejechać przez skrzyżowanie. Funkcjonariusz wydaje sygnały poprzez odpowiednie ustawienie ciała i gesty rąk, może wydawać dodatkowe polecenia głosem, również za pomocą urządzeń nagłaśniających.

Podstawowe sygnały

• Policjant zwrócony przodem lub tyłem do pojazdu z rękami wyciągniętymi poziomo – zakaz wjazdu (czerwone światło). Kierowca powinien zatrzymać pojazd przed skrzyżowaniem lub wyznaczoną linią zatrzymania i oczekiwać na zmianę sygnału.
• Policjant z uniesioną jedną ręką i drugą ułożoną wzdłuż ciała – przygotowanie do zmiany kierunku ruchu.Kierowca powinien zachować ostrożność.
• Policjant ustawiony bokiem z jedną ręką trzymaną pionowo na wysokości twarzy, drugą poziomo z tyłu głowy – uczestnicy ruchu nadjeżdżający z obuj jego boków mogą przejechać przez skrzyżowanie.
• Policjant ustawiony bokiem z prawą ręką wyciągniętą przed siebie i lekko zgiętą w łokciu, lewą wykonujący gest przywołujący – sygnał umożliwiający skręt w lewo pojazdom nadjeżdżającym z lewej strony.  
• Policjant ustawiony bokiem z prawą ręką wskazującą pojazd, a następnie przenoszący prawą rękę za siebie na wysokości prawej części karku – sygnał umożliwiający skręt w lewo pojazdom nadjeżdżającym z prawej strony.
• Policjant z ręką zgiętą w łokciu i uniesioną pionowo, wewnętrzna strona dłoni skierowana w stronę kierowcy – polecenie zatrzymania pojazdu.
• Policjant z ręką uniesioną pod skosem – sygnał wskazujący miejsce zatrzymania pojazdu na skrzyżowaniu.

Kierowanie ruchem i wydawanie poleceń kierującym – urządzenia BRD

Tarcza do zatrzymywania pojazdów kierowania ruchem Lizak drogowy bez podświetlania

Tarcza do zatrzymywania pojazdów kierowania ruchem Lizak drogowy podświetlany LED

Podczas ręcznego sterowania ruchem na skrzyżowaniu policjant nadaje sygnały poprzez odpowiednie ustawienie ciała i ruchy rąk, często też posługuje się gwizdkiem. Nie jest to jedyna sytuacja, w której funkcjonariusz może wydawać uczestnikom ruchu wiążące polecenia związane z organizacją i bezpieczeństwem ruchu – upoważnione organy mogą np. zatrzymywać pojazdy lub wydawać inne polecenia do określonego zachowania. Zgodnie z przepisami mogą w tym celu stosować odpowiednie urządzenia, w tym urządzenia BRD. Jakie to urządzenia i jakie wymagania muszą spełniać?

Tarcza do zatrzymywania pojazdów („lizak policyjny”). To urządzenie służące do wyraźnego przekazania sygnału do zatrzymania kierującemu pojazdem. Zgodnie z przepisami tarcza powinna być wykonana z niełamliwych materiałów i składać się z pierścienia barwy białej i koła barwy czerwonej posiadających wspólny środek oraz uchwytu posiadającego element ograniczający wypadnięcie tarczy z ręki. Średnica tarczy nie może być mniejsza niż 140 mm, a średnica koła o barwie czerwonej powinna wynosić od 50% do 60% średnicy tarczy. Pola barwy białej i czerwonej wykonuje się z folii odblaskowej typu 2 lub pryzmatycznej albo jako światło odblaskowe. Przepisy dopuszczają wykonanie ich jako elementy świecące o równomiernym natężeniu światła na powierzchni tarczy.

Latarki ze światłem czerwonym do zatrzymywania pojazdów. W przypadku latarki emitującej światło barwy czerwonej powierzchnia reflektora lub powierzchni części świecącej latarki, prostopadłej do kierunku nadjeżdżania zatrzymywanego pojazdu, nie może być mniejsza niż 5000 mm². Kształt powierzchni świecącej powinien być zwarty i mieć kształt jednej z podstawowych figur geometrycznych (koło, kwadrat, prostokąt, trójkąt, trapez).

Urządzenia nagłaśniające instalowane na pojazdach, przeznaczone do podawania poleceń uczestnikom ruchu. Tego typu urządzenia powinny zapewniać zrozumiałe przekazywanie poleceń przez osoby uprawnione. Jeśli umieszczone są na zewnątrz pojazdu, powinny zapewniać bezpieczeństwo bierne przy wypadkach.

Urządzenia sygnalizacyjne instalowane na pojazdach, przeznaczone do podawania poleceń kierującymi pojazdami. Urządzenia sygnalizacyjne powinny być wykonane w sposób zapewniający bezpieczeństwo uczestników ruchu. Polecenia mogą być przekazywane za pomocą napisów na tablicy o zmiennej treści. Komunikaty powinny być przekazywane w sposób łatwo dostrzegalny, jednoznaczny i czytelne z miejsca kierowcy z odległości min. 25 m, zarówno w ciągu dnia, jak i po zmierzchu. W przypadku napisów skierowanych do przodu mogą być one odwrócone (w odbiciu lustrzanym). Urządzenia powinny umożliwiać podawanie poleceń: „Stój”, „Jedź za mną”, „Zwolnij”, „Zjedź na pobocze” itp. Sterowanie nimi powinno być możliwe z miejsca kierowcy.

Kierowanie ruchem przez policjanta: najważniejsze zasady – FAQ