Jaka gaśnica do kuchni – jak wybrać?
Właściwie dobrany podręczny sprzęt gaśniczy pozwala szybko reagować w razie wybuchu pożaru. Szybkie stłumienie ognia w zarodku minimalizuje straty materialne, a przede wszystkim zmniejsza ryzyko zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. Nie każda jednak gaśnica sprawdza się w każdych warunkach – skuteczność zależy od tego, czy środek gaśniczy znajdujący się w gaśnicy jest odpowiedni do gaszenia danej grupy pożarów. Użycie niewłaściwego środka gaśniczego, zwłaszcza w przypadku płonącego tłuszczu, nie tylko nie pomoże ugasić ognia, ale może doprowadzić do gwałtownego rozprzestrzenienia się płomieni. Jaka gaśnica do kuchni będzie odpowiednia i czym kierować się przy wyborze?
Zagrożenia pożarowe w kuchni
Kuchnia, zarówno profesjonalna, funkcjonująca w restauracji, na stołówce czy w zakładzie gastronomicznym, jak i ta domowa, to miejsce, w którym występuje wiele potencjalnych źródeł zapłonu. Otwarty ogień, rozgrzane oleje i tłuszcze, urządzenia elektryczne i gazowe pracujące blisko siebie, często pod stałym obciążeniem stwarzają ryzyko pożaru. W takim miejscu kluczowe jest nie tylko rygorystyczne przestrzeganie zasad BHP, ale także wyposażenie w odpowiednie środki gaśnicze.
Jedną z najczęstszych przyczyn pożarów w kuchni jest zapalenie się oleju lub innego tłuszczu podczas smażenia. Pożarów olejów i tłuszczów spożywczych nie wolno gasić wodą – może to doprowadzić do gwałtownego rozprzestrzenienia się ognia. Wynika to z właściwości fizycznych obu substancji. W kontakcie z bardzo wysoką temperaturą woda gwałtownie zmienia się w parę wodną. Powstająca para wyrzuca płonący olej poza naczynie w postaci drobnych, rozgrzanych kropli. Może to nie tylko zwiększyć powierzchnię pożaru, ale także doprowadzić do poważnych oparzeń u osoby próbującej ugasić ogień i pozostałych osób znajdujących się w pobliżu. Zagrożeniem są także pożary urządzeń elektrycznych, takich jak np. frytownice, opiekacze, czajniki. Ich przyczyną może być zwarcie instalacji, uszkodzenie przewodów czy przegrzanie sprzętu. Trzeba pamiętać, że takich pożarów również nie można gasić wodą – grozi to porażeniem prądem, może też spowodować zwarcie, które nasili ogień. Mówić o zagrożeniach pożarowych w kuchni, trzeba uwzględnić również łatwopalne elementy stałego wyposażenia, np. ściereczki kuchenne i inne tekstylia, ręczniki papierowe, kartony, drewniane przybory – mogą zapalić się od otwartego ognia lub rozgrzanych powierzchni. Łatwopalne są alkohole, których używa się m.in. do aromatyzowania potraw i flambirowania, a także wiele produktów chemii gospodarczej.
Grupy pożarów a dobór gaśnicy – odpowiednia gaśnica do kuchni a przepisy
Zgodnie z przepisami (rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż.) obiekty muszą być wyposażone w gaśnice spełniające wymagania Polskich Norm, a rodzaj gaśnic powinien być dostosowany do gaszenia tych grup pożarów, które mogą wystąpić w obiekcie. W gaśnice powinny być wyposażone miejsca pracy, tj. profesjonalne kuchnie w restauracjach, barach itp. Zagrożenie w takim miejscach jest zwykle większe niż w gospodarstwach domowych. Wynika to z intensywnej eksploatacji urządzeń grzewczych przez wiele godzin i stosowania dużych ilości oleju. Chociaż nie ma prawnego obowiązku mieć gaśnicy w domu, na pewno warto ją mieć. To niewielki koszt w porównaniu z potencjalnymi stratami. Jej użycie pozwala bezpiecznie ugasić ogień, zanim zdąży się on rozprzestrzenić.
Wyróżnia się pięć grup pożarów: A, B, C, D i F. Jakie materiały obejmują?
- A – obejmuje materiały stałe, zwykle pochodzenia organicznego, których normalne spalanie zachodzi z tworzeniem żarzących się węgli, to m.in. drewno, papier, karton, tkaniny; w kuchni mogą to być np.: ręczniki papierowe, drewniane przybory kuchenne, elementy wyposażenia wykonane z drewna lub tkanin.
- B – obejmuje ciecze i materiały stałe topiące się, to np. alkohole, benzyna, farby, rozpuszczalniki, niektóre środki chemiczne; w typowej kuchni domowej pożary tej klasy występują stosunkowo rzadko, w lokalach gastronomicznych ryzyko może być większe ze względu na obecność substancji łatwopalnych wykorzystywanych podczas pracy;
- C – obejmuje gazy, np. propan, butan, metan; ryzyko ich wystąpienia dotyczy przede wszystkim kuchni wyposażonych w instalację gazową lub korzystających z butli gazowych;
- D – obejmuje metale; są to pożary występujące przede wszystkim w zakładach przemysłowych i laboratoriach, w standardowej kuchni domowej oraz większości lokali gastronomicznych ryzyko wystąpienia pożaru klasy D jest bardzo niskie.
- F – obejmuje tłuszcze i oleje w urządzeniach kuchennych.
Dawny podział uwzględniał również grupę E, która obejmowała pożary urządzeń podłączonych do prądu. Została ona wycofana. Obecnie gaśnice, którymi można bezpiecznie gasić taki sprzęt, mają na etykiecie stosowną informację, zazwyczaj „Nadaje się do gaszenia urządzeń elektrycznych do 1000 V”.
Jaka gaśnica do kuchni?
Gaśnice mogą być wypełnione różnymi środkami gaśniczymi, różnią się też przeznaczeniem. Przed wyborem należy zwrócić uwagę przede wszystkim na oznaczenia literowe znajdujące się na etykiecie urządzenia. Informują one, do gaszenia których klas pożarów dana gaśnica jest przeznaczona.
W kuchniach występują różne zagrożenia pożarowe, ale przy wyborze sprzętu gaśniczego największe znaczenie mają pożary materiałów stałych, cieczy łatwopalnych oraz tłuszczów spożywczych. W praktyce gaśnice określane jako kuchenne najczęściej posiadają oznaczenia AF lub ABF. Oznaczenie A wskazuje na możliwość bezpiecznego gaszenia materiałów stałych, takich jak papier, karton, drewno. Oznaczenie B dotyczy cieczy łatwopalnych, natomiast F odnosi się do pożarów olejów i tłuszczów spożywczych – czyli zagrożenia o szczególnym znaczeniu w kuchniach. Przy wyborze gaśnicy warto zwrócić uwagę, czy nadaje się ona do gaszenia urządzeń elektrycznych – taka informacja powinna znajdować się na etykiecie gaśnicy.
Gaśnice z oznaczeniem F pozwalają bezpiecznie gasić pożary olejów i tłuszczów stosowanych w kuchniach. Podręczny sprzęt gaśniczy z oznaczeniem ABF lub AF sprawdzi się na wyposażeniu:
- kuchni domowych,
- restauracji,
- barów,
- stołówek,
- punktów gastronomicznych,
- food trucków,
- kuchni hotelowych, zakładowych itp.
Jaka gaśnica do kuchni – FAQ
Gaśnice kuchenne najczęściej posiadają oznaczenia AF lub ABF – odpowiadają one zagrożeniom najczęściej występującym w kuchniach. Litera: A – oznacza możliwość gaszenia materiałów stałych (np. papier, karton, drewno); B – cieczy łatwopalnych; F – olejów i tłuszczów spożywczych. Warto wybierać gaśnice, którymi można gasić sprzęt elektryczny (ze stosowną informacją na etykiecie). Gaśnice o oznaczeniach AF i ABF sprawdzą się zarówno w kuchniach domowych, jak i profesjonalnych.
Gaśnice proszkowe należą do najczęściej spotykanych urządzeń przeciwpożarowych. W zależności od modelu mogą być przeznaczone do gaszenia grupy pożarów klas A, B oraz C. Są dość uniwersalne i znajdują zastosowanie w wielu budynkach i obiektach użyteczności publicznej. Trzeba jednak pamiętać, że gaśnica kuchenna powinna nadawać się do gaszenia olejów i tłuszczów spożywczych – musi mieć również oznaczenie F. Gaśnica AB lub ABC nie powinna zastępować gaśnicy przeznaczonej do pożarów grupy F. Do zabezpieczenia kuchni sprawdzają się gaśnice pianowe/płynowe o oznaczeniach AF lub ABF.
W kontakcie z rozgrzanym tłuszczem dochodzi do gwałtownego odparowania wody. Powoduje to rozprysk płonącego tłuszczu, co może doprowadzić do błyskawicznego rozprzestrzeniania się ognia oraz poważnych oparzeń.
