Najważniejsze zasady BHP przy pracy biurowej

Praca biurowa uważana jest za stosunkowo bezpieczną. Warto jednak pamiętać, że również taka forma aktywności zawodowej wiąże się z pewnymi zagrożeniami, a pracownicy mogą być narażeni na różne czynniki szkodliwe i uciążliwe. Długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej  czy wielogodzinna praca przy komputerze mogą mieć negatywne skutki dla zdrowia, dlatego stanowisko pracy powinno być odpowiednio zorganizowane. Jakie są najważniejsze zasady BHP przy pracy biurowej?

Znaczenie zasad BHP i ergonomii w pracy biurowej

Chociaż pracownicy biurowi nie są narażeni na zagrożenia typowe dla przemysłu, np. urazy mechaniczne, kontakt z niebezpiecznymi chemikaliami czy ciągły hałas przekraczający normy, to jednak występują tu pewne czynniki szkodliwe i uciążliwe. Najczęstsze z nich to długotrwała praca w wymuszonej pozycji, która obciąża układ mięśniowo-szkieletowy, praca przed komputerem, która z kolei negatywnie wpływa na narząd wzroku, może powodować bóle głowy, trudności z koncentracją i zmęczenie, oraz obsługa niektórych urządzeń, np. niszczarek. Niekorzystne warunki mogą wynikać także ze zbyt wysokiej lub zbyt niskiej temperatury w miejscu pracy, złego oświetlenia czy brak odpowiedniej wentylacji. Właściwa organizacja pracy pozwala ograniczyć ryzyko zagrożeń i ich wpływ na zdrowie oraz samopoczucie pracowników. Wpływa pozytywnie na komfort, ale również koncentrację i efektywność.

Zasady BHP przy pracy biurowej – pomieszczenia pracy

Instrukcja BHP przy obsłudze niszczarki dokumentów - IAR03

Biuro - znak informacyjny - PB001

Instrukcja BHP dla pomieszczeń administracyjno-biurowych - IAR04

Przestrzeń biurowa powinna być zaprojektowana w taki sposób, by pracownicy mogli wykonywać swoje codzienne obowiązki w sposób bezpieczny i komfortowy. Ogólne warunki, jakie powinny spełniać pomieszczenia pracy, określa rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP. Zgodnie z nim pomieszczenia pracy i ich wyposażenie powinny zapewniać pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W szczególności należy zapewnić:

• oświetlenie naturalne i sztuczne,
• odpowiednią temperaturę,
• wymianę powietrza,
• zabezpieczenie przed wilgocią, niekorzystnymi warunkami cieplnymi, nasłonecznieniem, drganiami i innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia i uciążliwości.

Jak duże powinno być biuro?

Pomieszczenia pracy powinny być odpowiednio przestronne i zapewniać swobodę poruszania się. Jak duże musi być biuro? Przepisy wskazują, że powierzchnia i wysokość pomieszczeń powinny zapewniać spełnienie wymagań BHP, przy uwzględnieniu m.in. rodzaju wykonywanej pracy. W pomieszczeniach stałej pracy:

• na każdego pracownika powinno przypadać minimum 13 m² wolnej objętości pomieszczenia oraz co najmniej 2 m² wolnej powierzchni podłogi;
• wysokość nie może być mniejsza niż 3 m w świetle (jeśli nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia); wysokość może być obniżona w przypadku zastosowania klimatyzacji.

Warto również zadbać o właściwe rozmieszczenie mebli oraz sprzętu biurowego, aby nie stwarzały zagrożeń. Elementy wystające, których nie można usunąć, a o które można niechcący się potknąć, uderzyć czy zahaczyć, powinny być właściwie oznakowane i zabezpieczone. Świetnie sprawdzają się do tego elastyczne profile ochronne.

Oświetlenie w biurze

Bardzo ważnym czynnikiem środowiskowym przy pracy biurowej jest oświetlenie. Właściwie oświetlenie zmniejsza zmęczenie wzroku i ogranicza ryzyko dolegliwości związanych z długotrwałą pracą przy komputerze. Ogólne przepisy BHP wskazują, że powinno być ono dopasowane do rodzaju pracy i powinno spełniać wymagania Polskich Norm. Zasadniczo w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie naturalne. Niezależnie od oświetlenia dziennego należy także zapewnić oświetlenie elektryczne o parametrach zgodnych z Polskimi Normami. Istotne są też zapisy rozporządzenia w sprawie BHP na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. Zgodnie z nim oświetlenie powinno zapewniać komfort pracy wzrokowej. Oznacza to m.in. dostosowanie oświetlenia na poszczególnych stanowiskach do rodzaju wykonywanych prac oraz ograniczenie olśnienia, np. poprzez stosowanie odpowiednich opraw oświetleniowych.

Temperatura w biurze

Istotny wpływ na komfort pracy ma temperatura. Jak wskazuje rozporządzenie dotyczące ogólnych zasad BHP, w pomieszczeniach biurowych nie powinna być niższa niż 18°C. Na razie nie ma zapisów dotyczących temperatury maksymalnej, jednak trwają pracę nad nowelizacją przepisów – zgodnie z nimi w pomieszczeniach biurowych temperatura nie mogłaby przekraczać 28°C. Równie ważna jest sprawna wentylacja, która zapewnia dopływ świeżego powietrza, usuwa nadmiar dwutlenku węgla i zanieczyszczeń, sprzyja utrzymaniu odpowiedniej wilgotności. Wymagania dotyczące parametrów powietrza w pomieszczeniach pracy określają Polskie Normy.

Ergonomia stanowiska pracy

Sekretariat - znak informacyjny - PB002

Instrukcja postępowania na stanowisku pracy z komputerem i drukarką - IAR01

Biuro obsługi klienta - znak informacyjny - PB072

Dostosowanie stanowiska pracy do potrzeb i możliwości pracownika pozwala ograniczyć obciążenie organizmu i zmniejszyć ryzyko występowania dolegliwości zdrowotnych.

• Biurko. Zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym pracy przy monitorach ekranowych konstrukcja stołu powinna umożliwiać ergonomiczne ustawienie elementów wyposażenie stanowiska pracy. W szczególności powinna zapewniać: wystarczającą powierzchnię, odpowiednie ustawienie klawiatury w sposób zapewniający podparcie dla rąk i przedramion, ustawienie elementów wyposażenia w odpowiedniej odległości od pracownika. Powierzchnia blatu powinna być matowa. Pod blatem powinna być przestrzeń umożliwiająca umieszczenie nóg i przyjęcie wygodnej pozycji.
• Krzesło. Krzesło powinno być stabilne i wyposażone w podstawę co najmniej pięciopodporową z kółkami jezdnymi. Siedzisko oraz oparcie powinny być odpowiednio wyprofilowane i mieć odpowiednie wymiary zapewniające wygodną pozycję i swobodę ruchów. Ważna jest możliwość regulacji wysokości siedziska, oparcia odcinka lędźwiowego kręgosłupa, kąta pochylenia oparcia oraz podłokietników. Krzesło powinno zapewniać możliwość obrotu wokół osi pionowej o 360°.
• Monitor. Przepisy wymagają stosowania monitorów, które spełniają następujące wymagania: znaki na ekranie są wyraźne i czytelne, obraz na ekranie jest stabilny, jaskrawość i kontrast można łatwo regulować, regulacje ustawienia monitora umożliwiają pochylenie ekranu. Monitor powinien być ustawiony w taki sposób, aby ograniczyć olśnienie i odbicia oraz niewygodne ruchy głowy i szyi. Górna krawędź monitora powinna znajdować się na wysokości oczu pracownika.
• Klawiatura. Konstrukcja klawiatury powinna umożliwiać przyjęcie pozycji niepowodującej zmęczenia mięśni kończyn górnych podczas pracy. Powierzchnia klawiatury powinna być matowa, a znaki na niej – kontrastowe i czytelne.
• Inne. Na życzenie pracownika stanowisko należy wyposażyć w podnóżek. Jeśli przy pracy konieczne jest korzystanie z dokumentów, na życzenie pracownika stanowisko należy wyposażyć w uchwyty na dokumenty, które posiadają regulację ustawienia wysokości, pochylenia itp.

Bezpieczne użytkownie sprzętu biurowego – instrukcje BHP

Urządzenia wykorzystywane na co dzień w biurze rzadko kojarzą się z zagrożeniami. Jednak niewłaściwa obsługa lub nieprzestrzeganie instrukcji mogą prowadzić do niebezpiecznych sytuacji i skutkować np. urazami, porażeniem prądem czy uszkodzeniem sprzętu. W pracy biurowej najczęściej spotyka się komputery stacjonarne i laptopy, kserokopiarki, niszczarki, skanery, drukarki. Ich obsługa powinna zawsze odbywać się zgodnie z instrukcją producenta. Na stanowiskach, na których są wykorzystywane, pracodawca powinien zapewnić odpowiednie instrukcje bezpieczeństwa. Powinny one w jasny i zrozumiały sposób wskazywać: czynności, jakie należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposób bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu, zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia.

Instrukcje BHP typowe dla biur:

• instrukcja BHP dla pomieszczeń administracyjno-biurowych,
• instrukcja BHP przy obsłudze kserokopiarki,
• instrukcja BHP przy obsłudze maszyny do oprawy dokumentów bindownicy,
• instrukcja BHP przy obsłudze niszczarki dokumentów,
• instrukcja postępowania na stanowisku pracy z komputerem i drukarką.

Najważniejsze zasady BHP przy pracy biurowej – FAQ