Szatnie odzieży własnej pracowników – oznakowanie i BHP
Prawidłowe zorganizowanie i oznakowanie szatni ogranicza ryzyko zanieczyszczeń odzieży pracowników, sprzyja zachowaniu porządku i higieny. Kiedy pracodawca ma obowiązek zapewnić szatnie odzieży własnej pracowników? Jakie wymagania powinny spełniać? Jakie tabliczki sprawdzą się do oznakowania tego typu szatni i dlaczego warto zadbać o czytelne oznakowanie?
Czym jest szatnia odzieży własnej?
Konieczność zapewnienia odpowiednich pomieszczeń higienicznosanitarnych dla pracowników, w tym szatni, wynika z przepisów BHP. Szatnia to miejsce, w którym pracownik może wygodnie się przebrać, bezpiecznie pozostawić swoją prywatną odzież oraz obuwie na czas wykonywania pracy, przechowywać odzież ochronną i roboczą oraz stosowane podczas pracy środki ochrony indywidualnej. Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP rozróżnia cztery rodzaje szatni: szatnie odzieży własnej pracowników, szatnie odzieży roboczej i ochronnej, szatnie podstawowe oraz szatnie przepustowe. Zgodnie z zapisami tego rozporządzenia:
szatnie odzieży własnej przeznaczone są do przechowywania odzieży należącej do pracowników (domowej), jeśli ze względów higienicznych odzież ta nie powinna stykać się z odzieżą roboczą i środkami ochrony indywidualnej.
Tego typu szatnie mają więc szczególne znaczenie w zakładach, w których pracownicy zobowiązani są do noszenia odzieży roboczej lub ochronnej, a także tam, gdzie występują czynniki mogące powodować zabrudzenie lub zniszczenie ubrań prywatnych.
Ogólne wymagania dla szatni w miejscu pracy
Szatnie w miejscu pracy muszą spełniać wymagania określone w rozporządzeniu dotyczącym ogólnych przepisów BHP. przede wszystkim powinny być dostosowane do rodzaju wykonywanych prac i stopnia narażenia pracowników na zabrudzenia i zanieczyszczenia.
Zgodnie z przepisami szatnie powinny być urządzane w oddzielnych lub wyraźnie wydzielonych pomieszczeniach, które zapewniają pracownikom odpowiednie warunki higieniczne i organizacyjne. Pomieszczenia te powinny być suche i – w miarę możliwości – doświetlone światłem dziennym, należy w nich zagwarantować skuteczną wentylację (w przypadku szatni dla większej liczby pracowników pomieszczenie powinno być wyposażone w wentylację mechaniczną). Jeżeli szatnia znajduje się w suterenie, konieczne jest zastosowanie właściwej izolacji chroniącej przed wilgocią, stratami ciepła oraz zapewnienia bezpiecznych warunków ewakuacji.
Istotnym elementem jest odpowiednie wyposażenie i zagospodarowanie przestrzeni szatni. Miejsca siedzące powinny być zapewnione dla co najmniej 50% pracowników najliczniejszej zmiany, a szafy powinny spełniać wymagania Polskich Norm. Należy też zapewnić odpowiednią szerokość między rzędami szaf i głównych przejść komunikacyjnych (minimum 1,5 m) oraz rzędami szaf i ścianą (minimum 1,1 m).
Jakie wymagania musi spełniać szatnia odzieży własnej pracowników?
Zapisy rozporządzenia BHP wskazują, że szatnie odzieży własnej pracowników powinny być wyposażone w szafy przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika. Pomieszczenie powinno być odpowiednio duże – na każdego pracownika korzystającego z szatni powinno przypadać co najmniej 0,3 m2 wolnej powierzchni podłogi.
Szatnia odzieży własnej pracowników może być urządzona w formie szatni wieszakowej, jeżeli nie ma do tego przeciwwskazań ze względu na rodzaj pracy, warunki jej wykonywania, rodzaje występujących zanieczyszczeń itp. oraz jeśli jest zapewniona szybka obsługa. Taka szatnia powinna jednak spełniać pewne wymagania.
Szatnia odzieży własnej pracowników urządzona w formie wieszakowej – wymagania
- Osobno powinna być urządzona szatnia dla mężczyzn i osobno dla kobiet. Jeśli w zakładzie zatrudnionych jest mniej niż pięciu pracowników na jednej zmianie, szatnie mogą być wspólne dla kobiet i mężczyzn – w takim wypadku powinny być urządzone kabiny do przebierania się.
- Przyjmowanie odzieży do szatni i wydawanie odzieży powinno być wykonywane przez specjalnie do tego wyznaczony personel.
- Powinna być wyposażona w stojaki wieszakowe na odzież prywatną pracowników. Odzież ta powinna być przechowywana na indywidualnych wieszakach.
- Stojaki wieszakowe powinny być jednopoziomowe i mieć w dolnej części siatkowe półki na obuwie, a w górnej – na nakrycia głowy, teczki, torebki itp.
- Szerokość przejścia dla obsługi szatni powinna wynosić co najmniej: 1,1 m – między rzędami wieszaków na dwóch sąsiednich stojakach, 0,95 m – między ścianą a zewnętrznym rzędem wieszaków.
- Powinna w niej znajdować się przebieralnia wyposażona w miejsca do siedzenia i wieszaki na odzież. Liczba miejsc do siedzenia powinna wynosić co najmniej 30% liczby zatrudnionych na najliczniejszej zmianie.
Szatnie wieszakowe przeznaczone dla pracowników, którzy nie mają obowiązku stosowania odzieży roboczej i ochronnej, mogą nie spełniać wymagań określonych w punkcie pierwszym i ostatnim.
Oznakowanie szatni odzieży własnej w miejscu pracy
W rozporządzeniu w sprawie przepisów BHP nie ma zapisów dotyczących oznakowania szatni dla pracowników. Na pewno jednak warto o to zadbać. Właściwe oznakowanie sprzyja zapewnieniu porządku, pozwala jednoznacznie zidentyfikować pomieszczenie, zapobiega niewłaściwemu użytkowaniu szatni, np. mieszaniu odzieży własnej z odzieżą roboczą lub ochroną.
Do oznakowania szatni odzieży własnej pracowników można stosować różne tabliczki – mogą znajdować się na nich informacje tekstowe, np. „szatnia odzieży własnej – damska”, „szatnia odzieży własnej – męska”, odpowiednie piktogramy lub piktogramy i informacje tekstowe. Znaki powinny być umieszczone w widocznym miejscu, najlepiej na linii wzroku, przy wejściu do pomieszczenia lub na drzwiach.
Ponieważ nie istnieje żaden obowiązujący wzór dla tabliczek do oznakowania szatni pracowniczych, pracodawca ma dużą swobodę w zakresie stosowanych znaków – zarówno jeśli chodzi o ich formę graficzną, jak i wymiary, kształt, kolorystykę czy materiał, z jakiego są wykonane. Można sięgnąć po standardowe znaki lub spersonalizowane znaki na zamówienie. Dobrze, by oznakowanie szatni było spójne z innymi oznaczeniami stosowanymi w zakładzie pracy, np. pod względem kolorystyki czy stosowanych symboli graficznych. Najważniejsze, żeby znaki były czytelne i łatwe do zrozumienia, trwałe, odporne na uszkodzenia i panujące w danym miejscu warunki.
Warto zadbać również o oznakowanie szafek pracowniczych. Sprawdzą się do tego np. tabliczki z numerami. Takie oznakowanie, w odróżnieniu od tabliczek z nazwiskami pracowników, nie powodują wątpliwości związanych z RODO, a jednocześnie ułatwiają identyfikację szafek.
Szatnie odzieży własnej pracowników – FAQ
Szatnia odzieży własnej to szatnia, w której pracownicy mogą bezpiecznie przechowywać swoją prywatną odzież, jeśli – ze względów higienicznych – nie powinna ona stykać się z odzieżą roboczą i środkami ochrony indywidualnej.
Przepisy wskazują, że w szatni odzieży własnej powinny znajdować się szafki (przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika). Jeśli jednak nie ma do tego przeciwskazań, np. ze względu na rodzaj pracy, warunki jej wykonywania i rodzaje występujących zanieczyszczeń, może być urządzona w formie wieszakowej.
Przepisy nie wskazują, w jaki sposób należy oznakować szatnie pracownicze – można więc stosować właściwie dowolne oznakowanie. Sprawdzą się do tego tabliczki z informacjami tekstowymi, tabliczki z piktogramami, a także znaki kombinowane – z grafiką i informacją tekstową. Znaki powinny być umieszczone w odpowiednim miejscu, dobrze widoczne, czytelne i zrozumiałe. Warto wybierać znaki dobrej jakości, dostosowane do panujących w danym miejscu warunków – redukuje to potrzebę częstej wymiany oznakowania.
