PN-92/N-01256/02 czy ISO 7010: jaka norma dla znaków ewakuacyjnych?
Jaka norma dla znaków ewakuacyjnych? Czy do oznakowania budynków konieczne jest stosowanie znaków zgodnych z normą PN-EN ISO 7010, czy dalej można stosować oznakowanie wg normy PN-92/N-01256/02?
Rola znaków ewakuacyjnych
Bezpieczeństwo osób przebywających w budynkach użyteczności publicznej, w zakładach pracy i w innych obiektach w dużej mierze zależy od odpowiedniego przygotowania na sytuacje awaryjne. Jednym z podstawowych elementów takiego przygotowanie jest właściwe oznakowanie przestrzeni – niezbędne są m.in. znaki ewakuacyjne. W sytuacji zagrożenia, np. w razie pożaru, ułatwiają poruszanie się po drodze ewakuacyjnej i pomagają bezpiecznie wydostać się z budynku lub przedostać do bezpiecznej strefy. Znaki ewakuacyjne pozwalają nie tylko szybko zlokalizować wyjścia ewakuacyjne czy kierunki przemieszczania się, ale także ważne inne punkty związane z ewakuacją, np. miejsce zbiórki do ewakuacji. Mogą także wskazywać, gdzie znajduje się sprzęt ewakuacyjny, np. krzesło ewakuacyjne, drabina ewakuacyjna, i przekazywać informacje dotyczące wymaganego działania, np. ciągnąć, aby otworzyć, pchać, aby otworzyć, stłuc, aby uzyskać dostęp. Czytelne, prawidłowo rozmieszczone znaki pozwalają uniknąć chaosu. Jasne wskazówki ułatwiające opuszczenie obiektu usprawniają całą ewakuację. Warto przy tym pamiętać, że zarówno stosowanie znaków ewakuacyjnych, jak i ich wygląd (kolorystyka, symbole) nie są kwestią dowolną – regulują to przepisy.
Stosowanie znaków bezpieczeństwa, w tym znaków ewakuacyjnych
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony ppoż. oznakowane powinny być:
- drogi i wyjścia ewakuacyjne;
- miejsca usytuowania urządzeń ppoż. i gaśnic;
- miejsca usytuowania elementów sterujących urządzeniami przeciwpożarowymi;
- miejsca usytuowania nasady umożliwiającej zasilanie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, kurków głównych instalacji gazowej oraz materiałów niebezpiecznych pożarowo;
- pomieszczenia i tereny z materiałami niebezpiecznymi pożarowo;
- drabiny ewakuacyjne, rękawy ratownicze, pojemniki z maskami ucieczkowymi, miejsca zbiórki do ewakuacji, miejsca lokalizacji kluczy do wyjść ewakuacyjnych;
- dźwigi dla straży pożarnej;
- przeciwpożarowe zbiorniki wodne, zbiorniki technologiczne stanowiące uzupełniające źródło wody do celów przeciwpożarowych, punkty poboru wody, stanowiska czerpania wody;
- drzwi przeciwpożarowe;
- drogi pożarowe;
- miejsca zaklasyfikowane jako strefy zagrożenia wybuchem.
Normy dla znaków ewakuacyjnych: PN-92/N-01256/02 czy ISO 7010?
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów ppoż. wskazuje, że stosowane do oznakowania znaki bezpieczeństwa muszą być zgodne z Polskimi Normami. Jaka norma dla znaków ewakuacyjnych jest obowiązująca?
- Normą obowiązującą dla znaków ewakuacyjnych jest norma PN-EN ISO 7010.
- Tzw. „stara norma” PN-92/N-01256/02 została wycofana. Jednocześnie warto wiedzieć, że wycofanie normy nie oznacza konieczności wymiany całego oznakowania. Dobrą praktyką jest stopniowe wymienianie wyeksploatowanych znaków na znaki zgodne z normą ISO 7010. Trzeba przy tym uważać, by oznakowanie było spójne i nie wprowadzało w błąd.
- Chociaż norma PN-92/N-01256/02 została wycofana, znaki dalej dostępne są w sklepach – mogą być w obrocie, dopóki ważne są ich Świadectwa Dopuszczenia.
Zgodność z normami – dlaczego to istotne?
Znaki bezpieczeństwa, w tym znaki ewakuacyjne, muszą być zgodne z normami. Tak stanowią przepisy, ale przede wszystkim jest to ważne ze względów bezpieczeństwa. Normy zapewniają spójność oznakowania. Precyzyjnie wskazują, jak powinny wyglądać znaki i jak powinny być stosowane. Określają wzory, kolorystykę i umieszczane na tabliczkach symbole, dzięki czemu znaki są czytelne i łatwo je zidentyfikować. Trzeba pamiętać, że w sytuacji zagrożenia ludzie najczęściej działają pod wpływem stresu, a szybkość reakcji ma tu bardzo duże znaczenie. Znaki muszą być dobrze widoczne i rozpoznawalne, tak aby nawet dla użytkowników będących pod presją czasu stanowiły czytelne wskazówki dotyczące bezpiecznej ewakuacji. Brak spójności w oznakowaniu mógłby powodować dezorientację i opóźniać akcję ewakuacyjną, a tym samym stwarzać zagrożenie dla życia i zdrowia osób znajdujących się w danym obiekcie.
W Polsce, a także w innych krajach UE, normą obowiązującą dla znaków ewakuacyjnych jest norma PN-EN ISO 7010 – ujednolica ona symbole bezpieczeństwa na poziomie międzynarodowym. Znaki są bardzo intuicyjne i łatwo zrozumieć ich znaczenie, bez względu na język, jakim posługują się użytkownicy.
Znaki ewakuacyjne wg PN-EN ISO 7010 a znaki wg PN-92/N-01256/02
Jeśli chodzi o ogólną estetykę, znaki ewakuacyjne PN-92/N-01256/02 oraz ISO 7010 wyglądają bardzo podobnie – w przypadku obu norm znaki mają kształt prostokątny lub kwadratowy (w zależności od znaku). Na zielonym tle znajduje się piktogram barwy fosforencyjnej białej (żółtej). Warto jednak zwrócić uwagę, jak wyglądają poszczególne znaki. Niektóre w obu normach wyglądają podobnie, w przypadku innych różnice są diametralne – znaki mają zupełnie inny wygląd. Szczególną uwagę warto zwrócić na jeden symbol, który pojawia się w dwóch normach, ale na znakach o różnym znaczeniu. Chodzi o znaki:
Znaczenie:
- PN-92/N-01256/02: „drzwi ewakuacyjne (lewe)”, „drzwi ewakuacyjne (prawe)”;
- ISO 7010: „wyjście ewakuacyjne lewostronne”, „wyjście ewakuacyjne prawostronne”.
Warto zwrócić na to uwagę przy uzupełnianiu zużytych znaków starej normy nowymi znakami!
Wyjście ewakuacyjne
| PN-92/N-01256/02 | PN-EN ISO 7010 |
Wyjście ewakuacyjne (znak AA001)  | Wyjście ewakuacyjne lewostronne (znak AAE001)  Wyjście ewakuacyjne prawostronne (znak AAE002)  |
Wyjście ewakuacyjne – znaki łączone
Praktycznym rozwiązaniem dla oznakowania wyjść ewakuacyjnych jest stosowanie znaków łączonych – na tabliczce znajduje się znak graficzny odpowiadający normie PN-EN ISO 7010 i znak opisowy zgodny z normą PN-92-N-01256-02. Znaki posiadają świadectwo dopuszczenia CNBOP – PIB i mogą być stosowane do oznakowania budynków, obiektów i innych terenów.
Kierunek do wyjścia ewakuacyjnego – w prawo (znak łączony AC101)
Kierunek do wyjścia ewakuacyjnego – w lewo (znak łączony AC100)
Kierunek do wyjścia ewakuacyjnego – w lewo (znak łączony AC102)
Kierunek do wyjścia ewakuacyjnego – w prawo (znak łączony AC105)
Kierunek do wyjścia ewakuacyjnego – w górę w lewo (znak łączony AC104)
Kierunek do wyjścia ewakuacyjnego – w górę w prawo (znak łączony AC103)
Strzałki kierunkowe i kierunek drogi ewakuacyjnej
Ciągnąć/pchać, aby otworzyć
PN-92/N-01256/02 czy ISO 7010: jaka norma dla znaków ewakuacyjnych – FAQ
Aktualną normą dla znaków ewakuacyjnych jest norma PN-EN ISO 7010, która zastąpiła wycofaną normę PN-92/N-01256/02.
Tak, znaki starej normy (PN-92/N-01256/02) mogą być stosowane i będą w sprzedaży, dopóki ważne są ich Świadectwa Dopuszczenia.
Nie. Chociaż aktualną normą dla znaków ewakuacyjnych jest norma PN-EN ISO 7010, nie ma konieczności wymiany całego oznakowania. Dobrą praktyką jest stopniowe wymieniania zużytych znaków na nowe, zgodne z nową normą. Należy przy tym uważać, by oznakowanie było spójne, a znaki nie powodowały dezorientacji.
