Nakaz stosowania ochrony twarzy – oznakowanie i przepisy dotyczące stosowania
Środki ochrony indywidualnej ograniczają ryzyko urazów i negatywnego wpływu czynników występujących w miejscu pracy. Na niektórych stanowiskach i przy wykonywaniu niektórych czynności konieczne jest stosowanie środków ochrony twarzy. Odpowiednio skonstruowane osłony zabezpieczają obszar całej twarzy przed zagrożeniami, zmniejszając ryzyko obrażeń mechanicznych, poparzeń, podrażnień, uszkodzeń wzroku i skóry. Przy jakich pracach stosuje się tego rodzaju ŚOI i jakie znaki stosuje się w miejscach, w których obowiązuje nakaz stosowania ochrony twarzy?
Kiedy niezbędne jest stosowanie ŚOI?
Środki ochrony indywidualnej są ważnym elementem bezpieczeństwa pracy. Chociaż same nie eliminują zagrożenia, zwiększają bezpieczeństwo pracowników i pozwalają lepiej ich chronić przed czynnikami szkodliwymi i niebezpiecznymi. Zgodnie z przepisami (rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP) ŚOI należy stosować w sytuacjach, kiedy zagrożeń nie można uniknąć lub wystarczająco ograniczyć związanego z nimi ryzyka poprzez organizację pracy lub zastosowanie środków ochrony zbiorowej. Powinny być dobrane odpowiednio do występujących na stanowisku pracy zagrożeń, które określa się na podstawie oceny ryzyka zawodowego.
Rodzaje środków ochrony twarzy
Obowiązek stosowania środków ochrony twarzy może występować w różnych branżach i sektorach przemysłu, takich jak np. budownictwo, przemysł metalowy, leśnictwo, przemysł chemiczny, służba zdrowia. Osłony stosowane są m.in. przy pracy w laboratoriach, w klinikach weterynaryjnych, ale także podczas sprzątania. Najczęściej wymagane są przy pracach, przy których pracownicy narażeni są na odpryski materiałów, działanie wysokiej temperatury, promieniowania, niebezpiecznych środków chemicznych lub zakaźnych. Prawidłowo dobrana i stosowana ochrona twarzy stanowi ważny element profilaktyki wypadkowej. Trzeba pamiętać, że jej skuteczność zależy nie tylko od jakości zastosowanego sprzętu, ale także jego dopasowania do rodzaju zagrożenia, prawidłowego użytkowania oraz przestrzegania obowiązujących procedur bezpieczeństwa. Przed wprowadzeniem obowiązku stosowania ochrony twarzy pracodawca powinien określić: jakie zagrożenia występują na danym stanowisku, jakie skutki może powodować kontakt z czynnikiem niebezpiecznym, jaki rodzaj ochrony zapewni odpowiedni poziom bezpieczeństwa i w jakich sytuacjach pracownik musi korzystać ze sprzętu ochronnego.
Jakie środki ochrony twarzy stosuje się w miejscach pracy – przykłady
W zależności od konstrukcji i rodzaju środki ochrony twarzy mogą chronić przed różnymi czynnikami, np. odpryskami ciał stałych, rozbryzgami substancji chemicznych, wysoką temperaturą, promieniowaniem optycznym. Chronią całą twarz – także oczy, usta i nos. Nie każdy rodzaj ochrony zapewnia taki sam poziom zabezpieczenia, dlatego wybór środka ochronnego powinien zawsze być dopasowany do rodzaju zagrożenia.
Do ochrony twarzy stosuje się:
- przyłbice i osłony ochronne chroniące przed zagrożeniami mechanicznymi (uderzenia, odpryski ciał stałych, otarcia, ukłucia, pogryzienia),
- osłony na twarz chroniące przed działaniem niebezpiecznych chemikaliów i materiałów zakaźnych,
- przyłbice spawalnicze chroniące przed promieniowaniem UV i IR oraz wysoką temperaturą i rozpryskami stopionego materiału,
- hełmy, nakrycia głowy i kaptury chroniące przed wysoką temperaturą lub ogniem.
Inne środki stosowane do ochrony twarzy:
- środki ochrony skóry chroniące przed szkodliwym oddziaływaniem czynników środowiskowych (np. kremy z filtrem UV chroniące przed szkodliwym działaniem promieniowania słonecznego),
- osłony twarzy zintegrowane z innymi środkami ochrony indywidualnej, np. hełmy ochronne z opuszczaną osłoną twarzy, przyłbice z ochronnikami słuchu, osłony zintegrowane z półmaskami lub maskami chroniącymi drogi oddechowe.
Nakaz stosowania ochrony twarzy – oznakowanie
Odpowiednie oznakowanie w miejscu pracy pozwala przekazywać pracownikom ważne informacje dotyczące bezpieczeństwa. W odróżnieniu od długich instrukcji, symbole graficzne umieszczone na tablicach są znacznie bardziej przystępne – komunikat jest rozpoznawalny niemal natychmiast, bez konieczności znajomości lokalnego języka, bez potrzeby czytania i analizowania tekstu.
Zgodnie z przepisami miejsca w zakładzie pracy, w których występują zagrożenia, a których nie można wyeliminować innymi środkami, powinny być właściwie oznakowane. W tym celu stosuje się znaki BHP (znaki bezpieczeństwa) zgodne z Polską Normą. Obecnie jest to norma PN-EN ISO 7010. Do przekazywania komunikatów stosuje się znaki ostrzegawcze, zakazu i nakazu.
Jakie znaki wskazują nakaz stosowania ochrony twarzy?
Znaki nakazu przekazują instrukcje zachowania i wskazują, jakie działanie jest w danym miejscu konieczne ze względów bezpieczeństwa – mogą np. wskazywać na obowiązek stosowania środków ochrony indywidualnej. Znaki nakazu zgodne z normą PN-EN ISO 7010 mają okrągły kształt, na niebieskim tle znajduje się prosty, pozbawiony zbędnych detali piktogram koloru białego. W niektórych miejscach, dla doprecyzowania znaczenia znaku, stosuje się tablice z opisem (z krótkim komunikatem słownym umieszczonym pod piktogramem).
Na znakach nakazu dotyczących stosowania ochrony twarzy znajduje piktogram przedstawiający wymagany środek ochrony indywidualnej – np. osoba wyposażona w osłonę twarzy, maskę spawalniczą lub innego rodzaju środek ochronny. Taki znak oznacza, że przebywanie w danej strefie lub wykonywanie czynności na stanowisku pracy wymaga stosowania odpowiedniego sprzętu ochronnego
Nakaz stosowania ochrony twarzy – rodzaje zagrożeń i przykłady prac
| Rodzaj zagrożenia | Środki ochrony twarzy | Przykłady prac wymagających ochrony twarzy |
| Zagrożenia fizyczne – mechaniczne: spadające lub wyrzucone przedmioty, zderzenia z przeszkodą i strumienie pod wysokim ciśnieniem | Środki ochrony oczu lub twarzy: okulary, gogle i osłony na twarz | prace spawalnicze i szlifierskie prace przy maszynach do obróbki skrawaniem materiału dającego krótkie wiry prace z narzędziami do przykręcania śrub kucie matrycowe usuwanie i rozdrabnianie fragmentów doszczelnianie i dłutowanie ręczne młotkowanie napylanie materiałów ściennych stosowanie kos do zarośli lub pilarek łańcuchowych wiercenie procedury dentystyczne lub chirurgiczne |
| Zagrożenia fizyczne – mechaniczne: otarcia, ukłucia, ugryzienia, cięcia lub odcięcia, zaciśnięcia, ukąszenia, przekłucia, przebicia | Środki ochrony oczu lub twarzy: okulary, gogle i osłony na twarz | prace za pomocą narzędzi ręcznych prace spawalnicze i szlifierskie dłutowanie spawanie i kucie prace przy maszynach do obróbki skrawaniem materiału dającego krótkie wióry kucie matrycowe usuwanie i rozdrabnianie fragmentów wybieranie i przetwarzania materiałów skalnych napylanie materiałów ściernych stosowanie kos do zarośli lub pilarek łańcuchowych |
| Zagrożenia fizyczne – termiczne: wysoka temperatura lub ogień | Twarz / cała głowa: hełmy / przyłbice spawalnicze, hełmy / nakrycia głowy chroniące przed wysoką temperaturą lub ogniem, kaptury zabezpieczające przed wysoką temperaturą lub ogniem | praca przy wysokich temperaturach, falach gorąca lub ognia prace z roztopionymi substancjami lub w ich sąsiedztwie praca przy spawaniu tworzyw sztucznych prace przy spawaniu metalu |
| Zagrożeni fizyczne – promieniowanie niejonizujące | Oczy: okulary ochronne, gogle, osłony na twarz | prace w warunkach promieniowania cieplnego prace z laserami prace przy piecach prace na otwartym powietrzu spawanie i cięcia gazowe dmuchanie szkła prace z lampami bakteriobójczymi |
| Zagrożeni fizyczne – promieniowanie niejonizujące | Twarz: środki ochrony skóry | praca na otwartym powietrzu spawanie elektryczne praca z lampami bakteriobójczymi praca z lampami ksenonowymi |
| Zagrożenia chemiczne – aerozole (cząstki stałe i cząstki ciekłe) | Oczy: okulary, gogle i osłony na twarz | obróbka drewna roboty drogowe obróbka powierzchniowa prace z rozpylaczami płynów prace z kwasami i roztworami żrącymi, środkami odkażającymi i substancjami do usuwania korozji |
| Zagrożenia chemiczne – płyny | Oczy: okulary, gogle i osłony na twarz | prace z rozpylaczami płynów prace z kwasami i roztworami żrącymi, środkami odkażającymi i substancjami do usuwania korozji |
| Zagrożenia chemiczne – gazy i pary | Oczy: okulary, gogle i osłony na twarz | malowanie za pomocą dozowników aerozolowych obróbka drewna eksploatacja górnicza |
| Czynniki biologiczne | Oczy: okulary, gogle i osłony na twarz | praca oznaczająca kontakt z ciałem ludzkim oraz płynami i tkankami pochodzenia zwierzęcego praca w obecności czynnika biologicznego |
Nakaz stosowania ochrony twarzy – FAQ
Kodeks pracy wskazuje, że bez ŚOI indywidualnej przewidzianych do stosowania na danym stanowisku pracy pracownik nie może zostać dopuszczony do pracy.
Tak. Jeśli ocena ryzyka zawodowego wskazuje na konieczność stosowania ochrony twarzy, pracodawca ma obowiązek nieodpłatnie wyposażyć pracowników w odpowiednie środki ochrony indywidualnej.
Stosowanie znaków nakazu ułatwia identyfikację miejsc, w których konieczne jest stosowanie określonych środków ochrony twarzy, przypomina o obowiązku ich stosowania, wspiera przestrzeganie procedur BHP, a tym samym wpływa na bezpieczeństwo w miejscu pracy.
