Apteczka ścienna czy przenośna – jaka w miejscu pracy?
W razie wypadu szybka pomoc i dostęp do środków pierwszej pomocy może zadecydować o zdrowiu, a nawet życiu poszkodowanego – odpowiednio wyposażona apteczka jest nieodłącznym elementem każdego miejsca pracy, niezależnie od branży czy wielkości firmy. Przepisy nie wskazują jednego, uniwersalnego rodzaju apteczki, który należałoby stosować. To pracodawca powinien dobrać rozwiązanie najlepiej odpowiadające specyfice danego zakładu. W praktyce wybór sprowadza się do dwóch wariantów: apteczki ściennej lub apteczki przenośnej. Każde z tych rozwiązań ma swoje zalety i ograniczenia. Jaka będzie lepsza – apteczka ścienna czy przenośna?
Przepisy dotyczące apteczek pierwszej pomocy w miejscach pracy
Za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w miejscu pracy odpowiada pracodawca. Zgodnie z kodeksem pracy do jego obowiązków należy m.in. zapewnienie środków niezbędnych do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach. Regulacje związane z organizacją systemu pierwszej pomocy w miejscu pracy znajdują się w rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów BHP. §44 ust. 1 tego rozporządzenia nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom sprawnie funkcjonującego systemu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz środków do udzielania pierwszej pomocy. W szczególności pracodawca powinien zapewnić:
- punkty pierwszej pomocy w wydziałach (oddziałach), w których wykonywane są prace powodujące duże ryzyko wypadku lub związane z wydzielaniem się par, gazów albo pyłów substancji sklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie ze względu na ostre działanie toksyczne;
- apteczki w poszczególnych wydziałach (oddziałach zakładu pracy).
Jakie apteczki w miejscu pracy? Jak powinny być wyposażone i gdzie zlokalizowane?
Przepisy nie określają ani obowiązkowego modelu apteczki, ani jej standardowego wyposażenia. §44 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP wskazuje jedynie, że liczba, usytuowanie oraz wyposażenie punktów pierwszej pomocy i apteczek powinny być ustalone w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. Uwzględnia się przy tym rodzaj i nasilenia występujących zagrożeń. Brak odgórnych regulacji dotyczących tych kwestii wynika m.in. z faktu, że potrzeby zakładów mogą znacząco się różnić. Inne zagrożenia występują w biurze, inne w magazynie, zakładzie produkcyjnym czy na placu budowy. Analiza specyfiki pracy oraz występujących zagrożeń pozwala określić, na jakie niebezpieczeństwa narażeni są pracownicy w środowisku pracy, a w związku z tym, jak dokładnie powinien być zorganizowany system pierwszej pomocy.
Przepisy nie precyzują również tego, gdzie powinny znajdować się apteczki pierwszej pomocy. W rozporządzeniu znajduje się jedynie zapis, że punkty pierwszej pomocy oraz miejsca usytuowania apteczek powinny być odpowiednio oznakowane (zgodnie z Polską Normą) i łatwo dostępne. Apteczki powinny być więc przechowywane w miejscach ogólnodostępnych, do których można szybko dotrzeć. Nie należy przechowywać ich w pomieszczeniach zamykanych na klucz, dostępnych tylko dla wybranych osób czy w zamkniętych szafach.
Jak wyposażyć apteczkę w miejscu pracy?
Wyposażenie apteczki ustala się z uwzględnieniem rodzajów i nasilenia zagrożeń, jakie występują w miejscu pracy. Kompletując apteczkę, warto stosować zestawy zgodne z normami DIN:
- DIN 13157 – wyposażenie odpowiednie do zabezpieczenia zakładów pracy do 50 osób,
- DIN 13169 – wyposażenie odpowiednie do zabezpieczenia większych zakładów pracy.
Przy samodzielnym kompletowaniu wyposażenia łatwo pominąć ważne elementy. Gotowe zestawy DIN są bezpiecznym i wygodnym rozwiązaniem – zawierają niezbędne środki opatrunkowe w odpowiedniej liczbie sztuk (m.in. plastry, opatrunki indywidualne, bandaże, kompresy) oraz akcesoria (np. rękawiczki jednorazowe, koc termiczny, nożyczki, aparat do sztucznego oddychania).
Apteczka ścienna czy przenośna – jaka sprawdzi się w miejscu pracy?
Liczba, usytuowania oraz wyposażenie apteczek powinny być dostosowane do warunków pracy. A w jakiej apteczce trzymać środki opatrunkowe? Czy w miejscu pracy lepsza będzie apteczka ścienna czy przenośna? Duża zależy od samego miejsca pracy, ale wybór powinien być przemyślany. W małym biurze wystarczająca powinna być jedna, dobrze oznakowana apteczka ścienna. W dużym magazynie lub podczas pracy mobilnej lepszym rozwiązaniem często okazują się modele przenośne.
Apteczka ścienna
Apteczki zakładowe ścienne to popularny wybór w wielu miejscach pracy. Są powszechnie stosowane w biurach, szkołach, urzędach, ale również w magazynach i halach produkcyjnych. Mają formę szafki z półkami, na których można poukładać środki opatrunkowe i akcesoria. Przeważnie wykonane są z metalu, dobrze chronią znajdujące się w nich wyposażenie przed kurzem, promieniami słonecznymi, wilgocią i zabrudzeniami. Montuje się je w stałym punkcie. W zależności od potrzeb zakładu mogą różnić się wielkością i wyposażeniem.
Jedną z najważniejszych zalet apteczek ściennych jest ich stałą lokalizacja. Apteczka znajduje się w jednym miejscu, dzięki czemu w razie wypadku nie trzeba jej szukać i łatwo do niej dotrzeć. Stała lokalizacja ułatwia regularne kontrole stanu środków opatrunkowych, terminów ważności i kompletności zestawu.
Mimo wielu zalet apteczki ścienne nie zawsze są najlepszym rozwiązaniem. Ich podstawowym ograniczeniem jest brak mobilności. W przypadku dużych obiektów lub pracy wykonywanej na rozległym terenie dotarcie do apteczki umieszczonej w jednym punkcie może zająć zbyt dużo czasu.
Apteczka montowana na ścianie jest dobrym rozwiązaniem wszędzie, gdzie pracownicy wykonują obowiązki w stałych miejscach, a przestrzeń jest stosunkowo niewielka.
Apteczka przenośna
Apteczki przenośne sprawdzają się wszędzie, gdzie pomoc musi zostać udzielona na miejscu zdarzenia, a nie w miejscu, w którym znajduje się apteczka (np. ze względu na stan poszkodowanego). Standardowe apteczki w formie plecaków czy toreb nie mają stałej lokalizacji – łatwo przenieść je z miejsca na miejsce, ale z w związku z tym może pojawić się ryzyko pozostawienia jej w innym miejscu niż do tego wyznaczone. A to może znacznie utrudniać odnalezienie apteczki, gdy jest potrzebna, i opóźnić udzielenie pomocy. Z tego powodu bardzo popularne są apteczki przenośne z wieszakami umożliwiającymi przymocowanie ich do ściany.
Apteczki podręczne z wieszakiem na ścianę mają wygodną formę walizeczki. Przeważnie wykonane są z dobrej jakości tworzywa sztucznego odpornego na uderzenia i uszkodzenia mechaniczne. Środki opatrunkowe i akcesoria znajdujące się w takiej walizeczce są zabezpieczone przed promieniowaniem UV, wilgocią, kurem i innymi zabrudzeniami. Tego typu apteczki łączą w sobie zalety:
- apteczek naściennych – stałe miejsce przechowywania, w razie wypadku łatwo zlokalizować apteczkę;
- apteczek podręcznych/przenośnych – apteczka może być szybko zabrana na miejsce zdarzenia, co ułatwia udzielenie pomocy.
W przypadku apteczek przenośnych łatwiej działać nawet w miejscach trudno dostępnych. Są one szczególnie przydatne na terenach dużych zakładów, a także tam, gdzie praca nie odbywa się w jednym, stałym punkcie. Trzeba jednak pamiętać, aby po każdym użyciu uzupełniać wyposażenie i zawsze odwieszać apteczkę na miejsce.
Apteczka ścienna czy przenośna – FAQ
Tak. Zgodnie z przepisami BHP pracodawca ma obowiązek zapewnić środki do udzielania pierwszej pomocy, w szczególności powinien zadbać o apteczki. Liczba apteczek, ich rozmieszczenie oraz wyposażenie powinny być dostosowane do rodzaju wykonywanej pracy, liczby pracowników i występujących zagrożeń.
Zarówno apteczki ścienne, jak i przenośne mają zalety i pewne ograniczenia. Standardowe apteczki ścienne sprawdzają się w mniejszych zakładach pracy. Apteczki przenośne są szczególnie przydatne na większych przestrzeniach, gdzie w razie wypadku pomoc musi dotrzeć do poszkodowanego. Kupując apteczkę przenośną, warto wybrać taką z uchwytem do zamocowania na ścianę – dzięki temu apteczka może być przechowywana w jednym, stałym miejscy, co ułatwia jej lokalizację w razie potrzeby.
Przepisy wskazują, że apteczka powinna być umieszczona w miejscu łatwo dostępnym i odpowiednio oznakowanym (znakami zgodnymi z Polskimi Normami). Ważne, żeby apteczka znajdowała się w miejscu, do którego każdy ma dostęp, a pracownicy wiedzieli, gdzie się znajduje i mogli szybko skorzystać z niej w sytuacji awaryjnej.
