Klasa 3 ADR – oznakowanie, symbole na naklejkach, zagrożenia
Klasa 3 ADR: jakie materiały obejmuje, jakie zagrożenia stwarzają materiały tej klasy i jakie naklejki ostrzegawcze służą do oznakowania pojazdów przewożących materiały klasy 3?
Naklejki ADR w transporcie materiałów niebezpiecznych
Palność, toksyczność, działanie żrące, możliwość samozapłonu czy radioaktywność – właściwości niektórych substancji czynią je potencjalnie niebezpiecznymi dla ludzi, mienia i środowiska. Chodzi nie tylko o związki chemiczne stosowane w wyspecjalizowanych branżach i laboratoriach, ale również substancje powszechnie używane na co dzień, takie jak np. benzyna, farby czy rozpuszczalniki. Transport takich materiałów wymaga szczególnej ostrożności i ścisłego przestrzegania przepisów. Kwestie dotyczące drogowego przewozu materiałów niebezpiecznych reguluje umowa ADR (fr. Accord relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route). Konwencja została sporządzona w 1957 r. w Genewie, dzisiaj obowiązuje w ponad 50 krajach, w całej Unii Europejskiej, w państwach EFTA, a także poza Europą.
Istotną rolę w transporcie materiałów niebezpiecznych odgrywa właściwe oznakowanie pojazdów. Regulują to przepisy ADR. Integralną częścią systemu oznakowania są naklejki ostrzegawcze ADR. Charakterystyczne naklejki w kształcie rombu w prosty sposób przekazują informacje o zagrożeniach związanych z transportowanymi towarami – za pomocą symboli graficznych. Możliwość identyfikacji zagrożenia pozwala dobrać odpowiednie środki ostrożności, np. podczas załadunku czy wyładunku, a także podjąć odpowiednie działania w przypadku awarii, wypadku, wycieku itp.
Jakie materiały obejmuje klasa 3 ADR?
Klasa 3 ADR obejmuje materiały ciekłe zapalne – substancje w stanie ciekłym, które mogą ulec zapłonowi pod wpływem źródła ciepła lub otwartego ognia. Ze względu na swoje właściwości stwarzają podwyższone ryzyko pożaru lub wybuchu.
| Zgodnie z przepisami ADR materiały ciekłe zapalne to takie, które: |
| są ciekłe zgodnie z kryteriami określonymi w przepisach (zgodnie z przepisami ADR materiał ciekły to taki, który w temp. 50°C ma prężność pary nie większą niż 300 kPa i nie jest całkowicie w stanie gazowym w temp. 20°C i pod ciśnieniem atmosferycznym 101,3 kP, i który: charakteryzuje się temp. topnienia lub początku topnienia równą lub niższą niż 20°C pod ciśnieniem atmosferycznym 101,3 kPa; lub jest ciekły zgodnie z metodą badania ASTM D 4359-90; lub nie ma konsystencji pasty); w temp. 50°C mają prężność pary nie większą niż 300 kPa i nie są całkowicie w stanie gazowym w temp. 20°C i pod ciśnieniem normalnym 101,3 Pa; oraz mają temp. zapłonu nie wyższą niż 60°C. |
| Tytuł klasy obejmuje też: |
| materiały ciekłe oraz stopione materiały stałe o temp. zapłonu powyżej 60°C, które są przewożone lub dostarczone do przewozu w stanie podgrzanym do temp. równej lub wyższej niż ich temp. zapłonu; materiały takie klasyfikowane są do UN 3256; materiały wybuchowe odczulone ciekłe (materiały wybuchowe, które są rozpuszczone lub zawieszone w wodzie lub innych materiałach ciekłych w celu utworzenia jednorodnej mieszaniny ciekłej o zredukowanych właściwościach wybuchowych). |
Materiały klasy 3 ADR – podział
Nie wszystkie materiały klasy 3 stwarzają identyczne zagrożenie. Niektóre ciecze są wyjątkowo łatwopalne lub stwarzają dodatkowe niebezpieczeństwo, np. ze względu na toksyczność lub działanie żrące, i wymagają bardziej rygorystycznych środków bezpieczeństwa, podczas gdy inne charakteryzują się niższym poziomem ryzyka. Z tego względu przepisy ADR przewidują dodatkowe podziały wewnątrz klasy.
Materiały ciekłe zapalne klasy 3 ADR – podział
| F – materiały zapalne ciekłe, niestwarzające zagrożenia dodatkowego i przedmioty zawierające takie materiały: F1 – materiały zapalne ciekłe o temp. zapłonu nie wyższej niż 60°C F2 – materiały zapalne ciekłe o temp. zapłonu powyżej 60°C, które są przewożone lub nadawane do przewozu w temp. równej lub wyższej niż ich temp. zapłonu (materiały o podwyższonej temperaturze) F3 – przedmioty zawierające materiały zapalne ciekłe |
| FT – materiały zapalne ciekłe trujące: FT1 – materiały zapalne ciekłe trujące FT2 – pestycydy |
| FC – materiały zapalne ciekłe żrące |
| FTC – materiały zapalne ciekłe trujące żrące |
| D – materiały wybuchowe odczulone ciekłe |
Materiały ciekłe zapalne – grupy pakowania
Zależnie od stopnia zagrożenia, jakie stwarzają materiały ciekłe zapalne podczas przewozu, zalicza się je do jednej z trzech grup pakowania, przy czym do grupy I zalicza się materiały stwarzające największe zagrożenie, a do III – najmniejsze.
| Grupa pakowania | I | II | III |
| Temp. zapłonu (tygiel zamknięty) | — | < 23°C | ≥ 23°C i ≤ 60°C |
| Temp. początku wrzenia | ≤ 35°C | > 35°C | > 35°C |
Jakie towary należą do klasy 3 ADR?
Klasa 3 ADR obejmuje szeroką grupę substancji – wykorzystywane są one w wielu sektorach gospodarki. Są to zarówno paliwa, jak i produkty stosowane w przemyśle chemicznym, lakierniczym czy farmaceutycznym.
Przykładowe materiały klasy 3 wraz z numerami UN
- benzyna silnikowa – UN 1203
- kleje zawierające materiał ciekły zapalny – UN 1133
- impregnaty do drewna ciekłe – UN 1306
- farba (w tym m.in. farby, lakiery, emalie, bejce, rozcieńczalniki, rozpuszczalniki) – UN 1263
- aceton – UN 1091
- formaldehyd, roztwór zapalny – UN 1198
- olej napędowy – UN 1202
- farba drukarska – UN 1210
- nafta – UN 1223
- wyroby perfumeryjne – UN 1266
- ropa naftowa surowa – UN 1267
Klasa 3 ADR – oznakowanie i zagrożenia
| Klasa | 3 – materiały zapalne ciekłe |
| Wzór naklejki |   |
| Nr wzoru naklejki | naklejka 3 ADR z czarnym piktogramem naklejka 3 ADR z białym piktogramem |
| Symbol | płomień czarny piktogram na czerwonym tle lub biały piktogram na czerwonym tle |
| Cyfry w dolnym rogu (kolor) | 3 (czarny lub biały) |
| Zagrożenia | zagrożenie pożarem zagrożenie wybuchem zagrożenie wybuchem w przypadku ogrzania |
Zagrożenia związane z materiałami zapalnymi a wyposażenie pojazdów przewożących materiały klasy 3 ADR
Materiały ciekłe zapalne stwarzają przede wszystkim ryzyko pożaru i wybuchu. Wiele substancji należących do tej grupy, oprócz tego, że same są łatwopalne, wydziela łatwopalne opary, które mogą zapalić się nawet od niewielkiej iskry. W określonych warunkach pary cieczy łatwopalnych mogą też tworzyć z powietrzem mieszaniny wybuchowe. Przy odpowiednim stężeniu i źródle zapłonu istnieje wysokie ryzyko gwałtownego wybuchu oraz pożaru. Do najczęstszych przyczyn groźnych incydentów związanych z materiałami klasy 3 należą: uszkodzenia opakowań lub cystern, nieprawidłowy załadunek i rozładunek, nieprawidłowe warunki magazynowania, brak odpowiednich zabezpieczeń przeciwiskrowych, awarie instalacji elektrycznych, nieprzestrzeganie procedur bezpieczeństwa.
Chociaż głównym zagrożeniem klasy 3 jest łatwopalność, wiele substancji zaliczanych do tej kategorii może również negatywnie wpływać na zdrowie człowieka. Kontakt z cieczami lub ich oparami może prowadzić np. do podrażnień skóry i oczu, nudności, bólu głowy, zawrotów głowy, problemów z oddychaniem, zatruć organizmu w przypadku długotrwałej ekspozycji.
Wyciek materiałów klasy 3 ADR może mieć również negatywne skutki dla środowiska naturalnego. Substancje takie jak paliwa czy rozpuszczalniki, po przedostaniu się do gleby, wód gruntowych czy cieków wodnych, powodują ich zanieczyszczenia i stwarzają zagrożenie dla organizmów wodnych. Ze względu na potencjalne zagrożenie dla środowiska pojazdy przewożące materiały ciekłe zapalne musza być wyposażone w dodatkowe elementy.
Podstawowe wyposażenie pojazdów ADR: klin pod koła, dwa stojące znaki ostrzegawcze, płyn do płukania oczu oraz (dla każdego członka załogi) kamizelka ostrzegawcza, przenośne urządzenie oświetleniowe, para rękawic ochronnych, ochrona oczu.
Dodatkowe wyposażenie niezbędne dla pojazdów przewożących materiały klasy 3 ADR: łopata, osłona otworów kanalizacyjnych, pojemnik do zbierania pozostałości.
Substancje stwarzające zagrożenia dla środowiska powinny być dodatkowo oznakowane naklejką „ryba i drzewo”.
Klasa 3 ADR: oznakowanie, symbole na naklejkach, zagrożenia – FAQ
Naklejki do oznakowania pojazdów przewożących materiały ciekłe zapalne (klasa 3 ADR) mają kształt rombu, na czerwonym tle umieszczony jest płomień, w dolnym narożniku znajduje się cyfra 3. Piktogram i cyfra są koloru czarnego lub białego.
Substancje zaliczane do klasy 3 ADR stwarzają przede wszystkim ryzyko pożaru i wybuchu. Niektóre stwarzają zagrożenia dodatkowe, np. ze względu na właściwości trujące i żrące – mogą one negatywnie oddziaływać na zdrowie; wyciek takich substancji stwarza ryzyko skażenia gleby i wody, stanowi zagrożenie dla środowiska i organizmów wodnych.
