Osłona studzienki kanalizacyjnej w skrzynce ADR – kiedy jest potrzebna?
Transport substancji niebezpiecznych musi odbywać się zgodnie z określonymi procedurami i przepisami – w Polsce aktem regulującym jest ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, która wdraża postanowienia unijnej dyrektywy 2008/68/WE z dnia 24 września 2008 r. Umowa dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (umowa ADR) określa m.in. jak powinny być wyposażone jednostki transportowe. W jakich sytuacjach konieczna jest osłona studzienki kanalizacyjnej w skrzynce ADR?
Wyposażenie dla ochrony ogólnej i indywidualnej w jednostkach ADR
Substancje niebezpieczne mogą stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska naturalnego. Podczas ich transportowania konieczne jest więc zachowanie szczególnych standardów bezpieczeństwa, a przepisy nakładają na przewoźników obowiązek wyposażenia pojazdu w odpowiednie środki ochrony – zarówno ogólnej, jak i indywidualnej. Przepisy wskazują, że elementy wyposażenia powinny być dobrane odpowiednio do numerów nalepek ostrzegawczych ADR, właściwych dla załadowanych towarów.
Sprzęty ochrony ogólnej to środki, które pozwalają chronić otoczenie i ograniczać skutki ewentualnej awarii lub wycieku. Środki ochrony indywidualnej zabezpieczają członków załogi podczas podejmowania działań interwencyjnych. Co powinno znajdować się w każdym pojeździe ADR?
| Wyposażenie pojazdów ADR |
| ✔️ Klin pod koła – dla każdego pojazdu, o odpowiednim rozmiarze w stosunku do dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz średnicy jego kół. ✔️ Dwa stojące znaki ostrzegawcze. ✔️ Płyn do płukania oczu (nie jest wymagany w przypadku pojazdów oznakowanych nalepkami ostrzegawczymi o numerach 1, 1.4, 1.5, 1.6, 2.1, 2.2, 2.3). |
| Wyposażenie pojazdów ADR – sprzęt dla każdego członka załogi pojazdu |
| ✔️ Kamizelka ostrzegawcza (np. zgodna z normą EN ISO 20471). ✔️ Przenośne urządzenie oświetleniowe. Para rękawic ochronnych. ✔️ Ochrona oczu (np. okulary ochronne). |
Brak wymaganego wyposażenia stanowi naruszenie przepisów ADR i może skutkować mandatem. Warto jednak pamiętać, że odpowiedni sprzęt ma przede wszystkim znaczenie dla bezpieczeństwa – pomaga minimalizować szkody w przypadku awarii lub innej nieprzewidzianej sytuacji i zabezpiecza członków załogi. Właściwe środki ochrony indywidualnej i ogólnej pozwalają szybko podjąć odpowiednie działania na miejscu zdarzenia.
Osłona studzienki kanalizacyjnej w skrzynce ADR – dla jakich pojazdów?
Przepisy wskazują, że wyposażenie pojazdu ADR dobiera się stosowanie do nalepek ostrzegawczych, jakimi pojazd jest opatrzony. Naklejki w prosty i przejrzy sposób przekazują informacje dotyczące zagrożeń związanych z przewożonymi substancjami. W związku z tym w pojazdach ADR przewożących towary niebezpieczne niektórych klas, oprócz standardowego wyposażenia, muszą znajdować się dodatkowe elementy. Tak jest np. w przypadku nalepek ostrzegawczych 2.3 lub 6.1 – przy takim oznakowaniu konieczna jest maska ucieczkowa dla każdego członka pojazdu (np. maska ucieczkowa z pochłaniaczem zespolonym do gazu/pyłu typu A1B1E1K1-P1 lub A2B2E2K2-P2, podobna do określonej w normie EN 14387:2004 + A1:2008).
Dodatkowe wymagania, jeśli chodzi o wyposażenie, muszą spełnić także pojazdy przewożące materiały stałe i materiały ciekłe oznakowane nalepkami ostrzegawczymi o numerach 3, 4.1, 4.3, 8 lub 9 – niezależnie od standardowego sprzętu ochrony ogólnej i indywidualnej wyposaża się je również w następujące elementy:
- osłona otworów kanalizacyjnych,
- łopata,
- pojemnik do zbierania pozostałości.
Nalepki ADR o numerach 3, 4.1, 4.3, 8, 9 – jakie to zagrożenia?
| Klasa 3 | ||
  | Materiały ciekłe zapalne | ⚠️ Zagrożenie pożarem. ⚠️ Zagrożenie wybuchem. ⚠️ Zagrożenie wybuchem w przypadku ogrzania. |
| Klasa 4.1 | ||
 | Materiały zapalne stałe Materiały samoreaktywne Materiały polimeryzujące Materiały wybuchowe odczulone stałe | ⚠️ Zagrożenie pożarem. ⚠️ Materiały łatwo zapalne lub zapalne. ⚠️ Mogą zapalić się na skutek działania ciepła, iskier lub otwartego płomienia. ⚠️ Mogą zawierać materiały samoreaktywne, które mogą rozkładać się egzotermicznie w wyniku dostarczenia ciepła, kontaktu z innymi materiałami (takimi jak kwasy, związki metali ciężkich lub aminy), tarcia lub uderzenia. ⚠️ W wyniku rozkładu mogą wydzielać się szkodliwe i palne pary lub gazy lub może nastąpić samozapalenie. ⚠️ Zagrożenie wybuchem w przypadku ogrzania. ⚠️ Zagrożenie wybuchem materiałów wybuchowych odczulonych w przypadku utraty substancji odczulającej. |
| Klasa 4.3 | ||
  | Materiały wydzielające w zetknięciu z wodą gazy palne | ⚠️ Zagrożenie pożarem i wybuchem w przypadku kontaktu z wodą. |
| Klasa 8 | ||
 | Materiały żrące | ⚠️ Zagrożenie poparzeniem chemicznym. ⚠️ Mogą gwałtownie reagować ze sobą, z wodą lub z innymi materiałami. ⚠️ Uwolnione materiały mogą wydzielać żrące pary. ⚠️ Zagrożenie w przypadku przedostania się do środowiska wodnego lub kanalizacji. |
| Klasa 9 | ||
  | Różne materiały i przedmioty niebezpieczne | ⚠️ Zagrożenie poparzeniem. ⚠️ Zagrożenie pożarem. ⚠️ Zagrożenie wybuchem. ⚠️ Zagrożenie w przypadku przedostania się do środowiska wodnego lub kanalizacji. |
Osłona studzienki kanalizacyjnej – dlaczego jest ważna?
Sieć kanalizacji miejskiej i burzowej odprowadza wody bezpośrednio do rzek, potoków, wód gruntowych. Nawet stosunkowo niewielki wyciek substancji chemicznej, jeśli trafi do wpustu kanalizacyjnego, może spowodować poważne skażenie środowiska na rozległym obszarze. Osłona studzienki kanalizacyjnej oraz pozostałe elementy wyposażenia dla pojazdów oznakowanych nalepkami 3, 4.1, 4.3, 8 lub 9 stanowią zestaw interwencyjny, dzięki któremu załoga może ograniczyć rozprzestrzenianie się substancji niebezpiecznej i zapobiec przedostaniu się jej do środowiska zanim na miejscu zdarzenia pojawią się wyspecjalizowane służby ratownicze.
Osłona studzienki kanalizacyjnej to specjalna osłona służąca do natychmiastowego zablokowania wpustu kanalizacyjnego w przypadku wycieku. Jej podstawowym zadaniem jest szybkie odcięcie dopływu substancji niebezpiecznych do systemu kanalizacyjnego w przypadku wycieku. Łopata umożliwia zbieranie rozsypanego lub zestalonego materiału albo usypanie wału ziemnego zatrzymującego ciecz. Pojemnik do zbierania pozostałości pozwala z kolei na bezpieczne zebranie i tymczasowe przechowanie rozlanej lub rozsypanej substancji chemicznej.
Osłony studzienek stosowane w wyposażeniu jednostek przewożących towary niebezpieczne mają zazwyczaj formę elastycznych mat, które można szybko rozłożyć bez użycia narzędzi. Nie zajmują dużo miejsca w skrzynce ADR, są łatwe w użyciu. Ich krawędzie dociska się sorbentem lub piaskiem, tak aby szczelnie przylegały do powierzchni wokół studzienki. Wykonuje się je z materiałów odpornych na działanie substancji chemicznych, co sprawia, że mogą być wykorzystywane przy zabezpieczaniu wycieków różnych klas materiałów niebezpiecznych bez ryzyka ich uszkodzenia i utraty szczelności.
Osłona studzienki kanalizacyjnej w skrzynce ADR – FAQ
Osłona studzienki kanalizacyjnej w skrzynce ADR wymagana jest w przypadku materiałów stałych i materiałów ciekłych oznakowanych nalepkami ostrzegawczymi o numerach 3, 4.1, 4.3, 8 lub 9.
W pojazdach ADR oznakowanych nalepkami 3, 4.1, 4.3, 8 lub 9, oprócz standardowego wyposażenia, muszą znajdować się także dodatkowe elementy: osłona studzienki kanalizacyjnej, łopata, pojemnik do zbierania pozostałości.
Klasa 3 ADR to materiały ciekłe zapalne. Stwarzają one ryzyko pożarowe i wybuchowe. Do takich cieczy zaliczają się m.in.: kleje, farby, lakiery, alkohole, benzyna, nafta, etanol, produkty perfumeryjne.
