Znaki ewakuacyjne w miejscu pracy
Znaki ewakuacyjne mają szczególne znaczenie w sytuacjach takich jak pożar, zadymienie, awaria instalacji czy wyciek niebezpiecznych substancji. Nie tylko pomagają sprawnie poruszać się po drodze ewakuacyjnej i bezpiecznie wydostać się z miejsca zagrożenia, ale także szybko odnaleźć niezbędny sprzęt ratunkowy, środki pierwszej pomocy czy urządzenia służące do alarmowania. Są jednym z podstawowych elementów systemu bezpieczeństwa i niezbędnym elementem oznakowania każdego miejsca pracy. Jakich tabliczek nie może zabraknąć i o czym pamiętać, umieszczając znaki ewakuacyjne w miejscy pracy?
Przepisy dotyczące ewakuacji i rola oznakowania ewakuacyjnego
Znaki bezpieczeństwa
Znaki bezpieczeństwa mają szerokie zastosowanie – wykorzystuje w różnych sytuacjach i w różnym celu. Mogą przekazywać informacje dotyczące występujących zagrożeń, wyrażać zakazy lub nakazy, wskazywać lokalizację sprzętu i urządzeń ppoż. Do znaków bezpieczeństwa należą także znaki ewakuacyjne. Są nieodłącznym elementem oznakowania w zakładach pracy, budynkach użyteczności publicznej i innych obiektach. Zgodnie z obowiązującymi przepisami stosowane w takich miejscach znaki bezpieczeństwa, a więc i znaki ewakuacyjne, muszą spełniać wymagania Polskich Norm – obecnie obowiązującą jest norma PN-EN ISO 7010. Norma ta ujednolica znaki w skali globalnej, zastępując dawniejsze normy krajowe. Standaryzacja znaków bezpieczeństwa zapewnia rozpoznawalność komunikatów wizualnych niezależnie od języka, którym posługują się użytkownicy.
Zadaniem znaków bezpieczeństwa jest przekazywanie jednoznacznych informacji za pomocą prostych symboli graficznych (piktogramów) oraz kombinacji kształtów i barwy. Dla znaków ewakuacyjnych zgodnych z normą PN-EN ISO 7010 charakterystyczny jest:
- kształt prostokątny lub kwadratowy,
- piktogram barwy żółtej (fosforescencyjnej białej) na zielonym tle – zielona część powinna pokrywać przynajmniej 50% powierzchni znaku.
Drogi ewakuacyjne i znaki ewakuacyjne w miejscu pracy – wymagania i obowiązki pracodawcy
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia dróg ewakuacyjnych ze wszystkich pomieszczeń obiektu budowlanego, w których mogą przebywać pracownicy, umożliwiających szybkie wydostanie się pracowników na otwartą przestrzeń. Drogi ewakuacyjne i przejścia do nich nie mogą być zastawiane. Znajdujące się na drodze ewakuacyjnej sprzęty, meble, pakunki itp. zmniejszają jej drożność, co może prowadzić do powstawania zatorów i opóźniać opuszczenie zagrożonej strefy. Dodatkowo wszelkie przeszkody stwarzają ryzyko potknięcia, upadku i odniesienia obrażeń uniemożliwiających dalszą ucieczkę – szczególnie przy zadymieniu lub braku oświetlenia. Szczegółowe wymagania dla dróg ewakuacyjnych określają odrębne przepisy, m.in. rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Sprawną ewakuację osób przebywających w budynku ułatwia odpowiednio dobrane i prawidłowo rozmieszczone oznakowanie. Obowiązek stosowania znaków ewakuacyjnych wynika z przepisów ppoż. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów znakami zgodnymi z Polskimi Normami powinny być oznakowane: drogi i wyjścia ewakuacyjne – w sposób zapewniający dostarczenie informacji niezbędnych do ewakuacji, drabiny ewakuacyjne, rękawy ratownicze, pojemniki z maskami ucieczkowymi, miejsca zbiórki do ewakuacji, miejsca lokalizacji kluczy do wyjść ewakuacyjnych.
Znaki ewakuacyjne w miejscu pracy – norma PN-EN 7010
Oznakowanie ewakuacyjne obejmuje zestaw znaków, które przekazują czytelne wskazówki dotyczące przebiegu drogi ewakuacyjnej oraz umiejscowienia istotnego dla akcji ratunkowej sprzętu i urządzeń. W każdym miejscu pracy znaki powinny być dobrane odpowiednio do przeznaczenia obiektu, jego wielkości, układu pomieszczeń, przebiegu dróg ewakuacyjnych oraz znajdującego się sprzętu.
Wyjście ewakuacyjne
Znak „wyjście ewakuacyjne” stosuje się do oznakowania wyjścia – prawo- lub lewostronnego – na drogę ewakuacyjną, która prowadzi na zewnątrz budynku lub do bezpiecznej strefy. Umieszcza się go nad drzwiami i przegrodami lub wzdłuż ciągów komunikacyjnych, może być uzupełniony o strzałki wskazujące kierunek ewakuacji.
Kierunek drogi ewakuacyjnej
Znaki kierunkowe wskazują, jak należy poruszać się po drodze ewakuacyjnej. Na tabliczce znajdują się dwa elementy – piktogram biegnącej postaci oraz strzałka wskazująca właściwy kierunek. Tego rodzaju znaki są szczególnie istotne tam, gdzie przebieg drogi ewakuacyjnej nie jest oczywisty, np. na skrzyżowaniach korytarzy, przy rozwidleniach ciągów komunikacyjnych. Oznakowanie powinno odpowiadać rzeczywistemu przebiegowi dróg ewakuacyjnych i być aktualizowane po każdej zmianie organizacji przestrzeni.
Znaki wskazujące lokalizację sprzętu ratunkowego, urządzeń alarmujących i innych miejsc istotnych dla bezpiecznej ewakuacji
Znaki ewakuacyjne to nie tylko oznakowanie kierunkowe. Grupa ta obejmuje także znaki do oznakowania lokalizacji sprzętu ratunkowego i miejsc, które istotne są dla prowadzenia akcji ratunkowej w razie zagrożenia, np. z powodu pożaru lub wypadku w miejscu pracy. Proste piktogramy wskazują, gdzie można znaleźć środki umożliwiające bezpieczną ewakuację lub udzielenie pomocy, co pozwala sprawnie reagować w awaryjnych sytuacjach.
Znaki ewakuacyjne – instrukcje dot. sposobu otwierania drzwi
W uzasadnionych przypadkach stosuje się znaki informujące o sposobie otwierania drzwi znajdujących się na drodze ewakuacyjnej. Zawarte na nich wskazówki ułatwiają opuszczenie budynku czy danej strefy poprzez jednoznaczne określenie sposobu otwarcia drzwi lub uruchomienia mechanizmu otwierającego.
Znaki uzupełniające i znaki ochrony ppoż. przeznaczone do oznaczania dróg ewakuacyjnych
Oprócz znaków ewakuacyjnych zgodnych z normą ISO 7010 do oznakowania dróg ewakuacyjnych stosuje się również znaki określone w normie PN-N-01256-4:1997 oraz znaki uzupełniające, które przekazują dodatkowe informacje wpływające na bezpieczeństwo ewakuacji i akcji ratunkowej. Obejmują one m.in. oznaczenia rękawa ratowniczego, masek ucieczkowych czy klucza do wyjścia ewakuacyjnego, jeśli drzwi ewakuacyjne muszą być zamykane z przyczyn organizacyjnych lub bezpieczeństwa.
Wykorzystuje się także znaki ostrzegające o przeszkodach na drodze ewakuacyjnej, takich jak np. niski strop, stopień czy zmiana poziomu podłoża, a także oznaczenia wyjść i kierunków ewakuacji dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich.
Znaki ewakuacyjne w miejscu pracy – FAQ
Znaki wskazujące kierunki ewakuacji powinny być umieszczane w miejscach widocznych, na takiej wysokości, która umożliwiaj odczytanie znaki z określonej odległości. Znaki kierunkowe powinny znajdować się w każdym miejscu, w którym mogą występować wątpliwości, jak przebiega droga ewakuacyjna.
Normą obowiązującą dla znaków ewakuacyjnych jest norma PN-EN ISO 7010. To zielone znaki z białymi piktogramami. Znaki mogą być wykonane w wersji fotoluminescencyjnej. Chociaż normą obowiązującą jest PN-EN ISO 7010 dopuszczalne jest stosowanie znaków zgodnych z wycofaną normą PN-N-01256-02.
Tak. Znaki ewakuacyjne są podstawowym elementem systemu bezpieczeństwa w miejscu pracy. oznakowanie musi być dobrze widoczne, czytelne, zgodne z obowiązującymi przepisami i normami. Za prawidłowe rozmieszczenie znaków ewakuacyjnych w miejscu pracy odpowiada pracodawca.
