Klasa 2 ADR – oznakowanie, symbole na naklejkach, podklasy i zagrożenia

Klasa 2 ADR – oznakowanie i podział.  Jakie podklasy wyróżnia się w obrębie klasy 2? Jakie nalepki ostrzegawcze służą do oznakowania pojazdów transportujących gazy i jakie zagrożenia mogą stwarzać gazy zaklasyfikowane do poszczególnych podklas?

Rola oznakowania w transporcie ADR

Transport materiałów niebezpiecznych podlega określonym regulacjom. Pojazdy przewożące substancje, które mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, mienia oraz środowiska naturalnego, muszą być odpowiednio oznakowane – w tym celu stosuje się m.in. specjalne naklejki z piktogramami ostrzegawczymi. Naklejki ADR w prosty, jednoznaczny sposób – bez potrzeby używania słów – przekazują informacje o zagrożeniach, jakie stwarzają transportowane towary. Jest to istotne nie tylko dla ekipy pojazdy pojazdu, ale także dla pracowników magazynów i innych osób uczestniczących w łańcuchu logistycznym. To także bardzo istotne dla służb ratunkowych, jeśli dojdzie do wypadku, wycieku niebezpiecznej substancji itp. Informacja o właściwości materiału oraz rodzaju zagrożenia pozwala zastosować odpowiednie procedury i środki bezpieczeństwa.

Czym jest klasa 2 ADR?

Klasa 2 ADR obejmuje gazy – czyste, mieszaniny gazów, mieszaniny jednego lub więcej gazów z jednym lub wieloma innymi materiałami i przedmioty zawierające takie materiały. Zgodnie z umową dotyczącą międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych gazami są materiały, które:

• w temperaturze 50°C mają prężność par większą niż 300 kPa (3 bary) lub
• są całkowicie w stanie gazowym w temperaturze 20°C pod ciśnieniem normalnym 101,3 kPa.

Materiały i przedmioty w obrębie klasy 2 dzielą się na: gazy sprężone, gazy skroplone, gazy schłodzone skroplone, gazy rozpuszczone, aerozole i naczynia małe zawierające gaz (naboje gazowe), inne przedmioty zawierające gaz pod ciśnieniem, gazy niesprężone podlegające wymaganiom szczególnym (próbki gazu), chemikalia pod ciśnieniem, gazy zaadsorbowane.

Podział klasy 2 ADR na podklasy

W klasie 2 ADR wyróżniamy 3 podklasy – 2.1 (gazy palne), 2.2 (gazy niepalne i nietrujące) i 2.3 (gazy trujące).

Gazy palne – podklasa 2.1. Do tej grupy należą gazy, które stwarzają poważne ryzyko wybuchu i pożaru w kontakcie z ogniem, iskrą lub pod wpływem wysokiej temperatury. Zagrożenie stanowi możliwość stworzenia mieszaniny wybuchowej z powietrzem. Podczas transportu i magazynowania konieczne jest zachowanie odpowiedniej wentylacji oraz eliminacji źródeł zapłonu. Przykłady gazów palnych: propan, butan, wodór, acetylen, metan.

Gazy niepalne i nietrujące – podklasa 2.2. Podklasa 2.2 obejmuje gazy, które same w sobie nie są palne ani toksyczne, ale nadal mogą stanowić zagrożenie – głównie ze względu na wysokie ciśnienie oraz możliwość wyparcia tlenu z otoczenia. Wiele gazów z tej grupy to gazy bezwonne i bezzapachowe, co stanowi dodatkowe niebezpieczeństwo (wyciek może być niezauważony). Do tej grupy zalicza się m.in.: azot, hel, argon, dwutlenek węgla.

Gazy trujące – podklasa 2.3. Podklasa obejmuje gazy trujące lub żrące, które już przy niewielkim stężeniu mogą powodować ciężkie zatrucia, uszkodzenia układu oddechowego, a nawet śmierć. Przykłady gazów toksycznych: chlor, amoniak bezwodny, dwutlenek siarki.

Właściwości niebezpieczne gazów

Z wyjątkiem aerozoli i chemikaliów pod ciśnieniem materiały i przedmioty klasy 2 zalicza się do jednej z grup, zgodnie z ich właściwościami niebezpiecznymi:

• A – duszące,
• O – utleniające,
• F – palne,
• T – trujące,
• TF – trujące palne,
• TC – trujące żrące,
• TO – trujące utleniające,
• TFC – trujące palne żrące,
• TOC – trujące utleniające żrące,

W przypadku właściwości niebezpiecznych więcej niż jednej grupy: grupy oznaczone literą T są nadrzędne nad innymi grupami, a grupy oznaczone literą F są nadrzędne nad grupami oznaczonymi literami A lub O.

Podklasy a właściwości niebezpieczne

W Przepisach Modelowych ONZ (UN Model Regulations – zbiór wytycznych i zaleceń dotyczących bezpiecznego transportu towarów niebezpiecznych), Kodeksie IMDG (International Maritime Dangerous Goods Code – międzynarodowy zbiór przepisów regulujących bezpieczny przewóz towarów niebezpiecznych drogą morską) oraz Instrukcjach Technicznych ICAO dotyczących bezpiecznego transportu towarów niebezpiecznych drogą lotniczą gazy zaliczane są – na podstawie dominującego zagrożenia – do jednej z trzech podklas:

• podklasa 2.1 – gazy palne – grupy oznaczone literą F,
• podklasa 2.2 – gazy niepalne i nietrujące – grupy oznaczone literami A lub O,
• podklasa 2.3 – gazy trujące – grupy oznaczone literą T (T, TF, TC, TO, TFC, TOC).

Klasa 2 ADR – oznakowanie i zagrożenia

Klasa 2 ADR – podklasa 2.1

Podklasa	2.1 – gazy palne
Wzór naklejki
Nr wzoru naklejki	naklejka 2.1 ADR z czarnym piktogramem naklejka 2.1 ADR z białym piktogramem
Symbol	płomień czarny piktogram na czerwonym tle lub biały piktogram na czerwonym tle
Cyfry w dolnym rogu (kolor)	2 (czarny lub biały)
Uwagi	nalepki zgodne ze wzorem nr 2.1 umieszczane na butach i nabojach gazowych stosowanych do gazów skroplonych węglowodorowych, symbole tekst i numery mogą być w kolorze naczynia, jeśli zapewniony jest odpowiedni kontrast
Zagrożenia	zagrożenie pożarem zagrożenie wybuchem mogą znajdować się pod ciśnieniem zagrożenie działaniem duszącym mogą powodować poparzenia lub odmrożenia zagrożenie wybuchem w przypadku ogrzania

Klasa 2 ADR – podklasa 2.2

Podklasa	2.2 – gazy niepalne i nietrujące
Wzór naklejki
Nr wzoru naklejki	naklejka 2.2 ADR z czarnym piktogramem naklejka 2.2 ADR z białym piktogramem
Symbol	butla do gazu czarny piktogram na zielonym tle lub biały piktogram na zielonym tle
Cyfry w dolnym rogu (kolor)	2 (czarny lub biały)
Uwagi	—
Zagrożenia	zagrożenie działaniem duszącym mogą znajdować się pod ciśnieniem mogą powodować odmrożenia zagrożenie wybuchem w przypadku ogrzania

Klasa 2 ADR – podklasa 2.3

Podklasa	2.3 – gazy trujące
Wzór naklejki
Nr wzoru naklejki	naklejka 2.3 ADR
Symbol	czaszka i piszczele (czarny piktogram na białym tle)
Cyfry w dolnym rogu (kolor)	2 (czarny)
Uwagi	—
Zagrożenia	zagrożenie zatruciem mogą znajdować się pod ciśnieniem mogą powodować oparzenia chemiczne lub odmrożenia zagrożenie wybuchem w przypadku ogrzania

Klasa 2 ADR – oznakowanie – dodatkowe informacje

Zgodnie z umową ADR butle dla klasy 2 – ze względu na swój kształt, ustawienie i urządzenia mocujące je podczas przewozu mogą być zaopatrzone w nalepki ostrzegawcze oraz – jeśli jest to wymagane – w znak materiału zagrażającego środowisku o wymiarach zmniejszonych (zgodnie z wymiarami podanymi w ISO 7225:2005), przeznaczone do umieszczenia na niecylindrycznej części butli (na szyjce). Jeśli średnica butli jest niedostatecznie duża, by naklejki o zmniejszonych wymiarach mogły być umieszczone na górnej, niecylindrycznej części butli, to można umieścić je na jej cylindrycznej części.

Przepisy dopuszczają sytuacje, w których nalepka ostrzegawcza ADR i znak dla materiałów zagrażających środowisku mogą zachodzić na siebie – w stopniu dopuszczonym w ISO 7225:2005. W każdym jednak przypadku naklejka ostrzegawcza wskazująca na dominujące zagrożenie i cyfry umieszczone na naklejkach muszą pozostać widoczne, a symbole powinny być rozpoznawalne.

Naczynia ciśnieniowe próżne nieoczyszczone do gazów klasy 2 z nalepkami uszkodzonymi lub niezgodnymi z obowiązującymi przepisami mogą być przewożone: w celu ich ponownego napełnienia, badania, naniesienia nowych naklejek lub utylizacji.

Klasa 2 ADR – oznakowanie, symbole na naklejkach, podklasy i zagrożenia – FAQ