Oznakowanie miejsc usytuowania gaśnic
Gaśnice są podstawowym elementem wyposażenia przeciwpożarowego. W przypadku pojawienia się ognia pozwalają działać i ugasić pożar w jego początkowej fazie, zanim obejmie większy obszar. Podręczny sprzęt gaśniczy powinien być łatwo dostępny, a użytkownicy powinni mieć możliwość jego szybkiego zlokalizowania – duże znaczenie ma odpowiednie oznakowanie miejsc usytuowania gaśnic. Jakie znaki się stosuje i o czym należy pamiętać, rozmieszczając gaśnice i lokalizujące je znaki w budynku?
Czy miejsca usytuowania gaśnic muszą być oznakowane?
Prawidłowe oznakowanie miejsc usytuowania gaśnic daje możliwość szybkiego odnalezienia sprzętu w sytuacji zagrożenia. W przypadku wybuchu pożaru liczy się czas reakcji – im szybciej gaśnica zostanie użyta, tym większe szanse na opanowanie ognia. Tymczasem sprzęt przechowywany w trudno dostępnym miejscu, zasłonięty i nieoznakowany może zostać zauważony zbyt późno. Widoczne, umieszczone w odpowiednim miejscu oznakowanie pozwala szybko zlokalizować gaśnice – nawet osobom, które w obiekcie przebywają jedynie czasowo. Oznakowanie pełni również ważną funkcję w warunkach ograniczonej widoczności. Zadymienie pomieszczeń czy awaria oświetlenia utrudniają orientację w przestrzeni. Odnalezienie sprzętu ppoż., który nie jest właściwie oznakowany, jest wówczas jeszcze trudniejsze.
Brak oznakowania utrudnia zlokalizowanie niezbędnego sprzętu, a to zwiększa ryzyko rozprzestrzenienia się pożaru. Warto jednak podkreślić, że stosowanie znaków ochrony ppoż., w tym znaków wskazujących, gdzie znajdują się gaśnice, jest wymogiem prawnym.
- Rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż. nakładają na właścicieli, zarządców i użytkowników obiektów obowiązek widocznego oznakowania miejsc usytuowania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic.
- Zgodnie z europejską dyrektywą 92/58/EWG sprzęt ppoż. musi być identyfikowany poprzez zastosowanie określonej barwy sprzętu oraz umieszczenie tablicy informacyjnej dotyczącej umiejscowienia i/lub poprzez zastosowanie określonej barwy w miejscach, w których taki sprzęt jest przechowywany lub punktów dostępów do nich.
Oznakowanie miejsc usytuowania gaśnic – jaka norma?
Przepisy wskazują, że znaki stosowane do oznakowania sprzętu ppoż., muszą być zgodne z Polskimi Normami. Aktualnie normą obowiązującą dla znaków ochrony przeciwpożarowej jest norma PN-EN ISO 7010. Odpowiadające jej wymaganiom znaki ppoż. mają kwadratowy kształt, a barwą identyfikacyjną dla nich jest czerwień. Na czerwonym tle znajduje się biały piktogram (czerwona część powinna pokrywać co najmniej 50% powierzchni znaku). Znaki zharmonizowane z ISO charakteryzują się prostą, czytelną formą, ujednoliconą kolorystyką i kształtem – kombinacja określonego koloru i kształtu pozwala szybko rozpoznać rodzaj znaku, natomiast proste grafiki sprawiają, że użytkownicy nie mają problemu z odczytaniem ich znaczenia.
Stara a nowa norma – porównanie znaków
Chociaż norma krajowa PN-92/N-01256/01 została wycofana, przepisy nie wymagają wymiany znaków na nowe – w niektórych miejscach nadal można spotkać się ze starym oznakowaniem.
| Znak „gaśnica” – norma PN-92/N-01256/01 (stara norma) | Znak „gaśnica” – norma PN-EN ISO 7010 (nowa norma) |
 |  |
Rozmieszczenie znaków wskazujących lokalizację gaśnicy
Podstawowym zadaniem znaków ppoż. jest szybko i w jednoznaczny sposób przekazanie informacji dotyczącej umiejscowienia sprzętu gaśniczego. Sposób rozmieszczenia oznakowania wpływa na jego skuteczność.
- Znak ppoż. „gaśnica” powinien umożliwiać szybkie odnalezienie sprzętu. Znak powinien być zamontowany w widocznym i łatwo dostępnym miejscu – w takim, w którym będzie zauważalny z typowych dróg dojścia do gaśnicy. Najczęściej umieszcza się go nad gaśnicą lub bezpośrednim jej sąsiedztwie – rozwiązanie powinno być dopasowane do warunków konkretnego obiektu.
- Jeśli gaśnice przechowywane są w specjalnych skrzynkach lub szafkach na podręczny sprzęt gaśniczy – znak umieszcza się z reguły na takiej szafce.
- Znak powinien wskazywać rzeczywistą lokalizację sprzętu.
- W niektórych miejscach alternatywą dla zwykłych tabliczek mogą być znaki przestrzenne – specjalnie wyprofilowany podkład, na którym naniesiony jest znak, odstaje od ściany.
- Bardzo ważne jest zachowanie odpowiedniej widoczności znaku. Nie powinien być on zasłonięty przez meble, dekoracje lub inne elementy wyposażenia. Warto uwzględnić możliwość zmiany warunków w danym miejscu, wynikającym m.in. z montażu nowych urządzeń, przestawienia mebli czy zmiany funkcji danego obiektu. Takie zmiany mogą spowodować, że wcześniej prawidłowo zamontowany znak przestaje spełniać swoją rolę.
- Na widoczność znaku wpływ ma także jego wielkość – należy dobrać naklejkę lub tabliczkę o odpowiednich wymiarach. Jeśli powinien być dostrzegalny z większej odległości, należy wybrać znak odpowiednio duży.
- Ważne, aby znak można było dostrzec w każdych warunkach – również przy ograniczonej widoczności, np. w przypadku dużego zadymienia czy zaniku oświetlenia. Dobrze sprawdzają się znaki fotoluminescencyjne, rozwiązaniem mogą być także znaki podświetlane.
- Znak powinien być wykonany w sposób zapewniający jego trwałość oraz zachowanie czytelności przez cały okres użytkowania. Wybierając podłoże, na jakim wykonany jest znak, należy uwzględnić warunki środowiskowe, takie jak np. wilgoć, działanie promieni UV, wahania temperatur, możliwość zabrudzenia, możliwość uszkodzeń mechanicznych, kontakt z chemikaliami itp.
Gaśnice w budynku – gdzie powinny się znajdować?
Gaśnice powinny znajdować się m.in. we wszystkich budynkach użyteczności publicznej, zakładach pracy, obiektach przemysłowych, magazynach, budynkach biurowych. Powinny one spełniać wymagania Polskich Norm, muszą być też odpowiednio rozmieszczone. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony ppoż. gaśnice należy umieszczać:
- w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, w szczególności: przy wejściach do budynków, na klatkach schodowych, na korytarzach, przy wyjściach z pomieszczeń na zewnątrz;
- w miejscach nienarażonych na uszkodzenia mechaniczne oraz działanie źródeł ciepła (takich jak np. piece, grzejniki);
- w obiektach wielokondygnacyjnych – w tych samych miejscach na każdej kondygnacji, jeśli pozwalają na to istniejące warunki.
Przy rozmieszczaniu gaśnic w obiekcie trzeba pamiętać o następujących warunkach:
- odległość z każdego miejsca w obiekcie, w którym może przebywać człowiek, do najbliższej gaśnicy nie powinna być większa niż 30 m,
- do gaśnicy powinien być zapewniony dostęp o szerokości co najmniej 1 m.
Oznakowanie miejsc usytuowania innego sprzętu ppoż. – znaki PN-EN ISO 7010
Oznakowanie miejsc usytuowania gaśnic – FAQ
Tak, zgodnie z przepisami (rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż.) miejsca usytuowania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic oznakowuje się znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Znaki powinny być czytelne i utrzymane w dobrym stanie technicznym.
Znak należy umieścić w miejscu, które będzie umożliwiało użytkownikom szybko go zauważyć i zidentyfikować lokalizację gaśnicy. Powinien być widoczny z drogi dojścia do sprzętu, nie może być zasłonięty przez wyposażenie lub inne elementy infrastruktury.
Normą obowiązującą dla znaków ochrony ppoż., w tym dla znaku „gaśnica”, jest norma PN-EN ISO 7010.
